Celem badania ortopedycznego jest dostarczenie informacji niezbędnych do postawienia wlaściwego rozpoznania. Sklada się ono z badania podmiotowego i przedmiotowego (ogólnego oraz ortopedycznego), które wykonuje się zgodnie z zasadami stosowanymi w innych specjalnościach medycznych.

Badanie podmiotowe polega na zebraniu danych uzyskanych od chorego, jego rodziny lub opiekunów. Umożliwia ono określenie wieku i zawodu, rodzaju wykonywanej pracy, środowiska oraz uzyskanie danych z wywiadu rodzinnego.

Badanie podmiotowe pozwala na ocenę zaburzeń budowy i funkcji narządu ruchu. Chorego zawsze bada się na stojąco i/lub leżąco (stan statyczny) oraz w czasie ruchu (stan dynamiczny).

Badanie ortopedyczne wymaga oceny:

- S t a n u o g ó 1 n e g o, w czasie którego określamy zarówno stan ogólny statyczny (u chorych chodzących w pozycji stojącej, a u niechodzących w pozycji leżącej), jak i dynamiczny (bada się cechy chodu, okresy trwania jego faz: podporu, odbicia i wykroku). Zwracamy również uwagę na budowę ciala, stopień odżywienia, proporcje, symetrie i postawę.

- S t a n u o d c i n k o w e g o, w którym określamy:

- dlugość względną i bezwzględną kończyn górnych i dolnych. W tych ostatnich dlugość względną stanowi odleglość pomiędzy kolcem biodrowym przednim górnym i kostką przyśrodkową, a bezwzględną – odleglość pomiędzy szczytem krętarza większego i kostką boczną. Różnica pomiędzy obiema dlugościami świadczy przeważnie o zmianach patologicznych w obrębie stawu biodrowego. Stopień nierówności czynnościowej określa się podkładając deseczki pod krótszą kończynę, aż do uzyskania poziomego ustawienia talerza biodrowego i pionowego kręgoslupa lędźwiowego;

- długość odcinkową kończyn górnych (ramienia, przedramienia, rąk) i dolnych (uda, goleni, stóp) mierzymy w przypadku asymetrii długości bezwzględnej;

- obwody kończyny górnej mierzy się na wysokości barku, w polowie ramienia, przez lokieć, w najgrubszym miejscu przedramienia oraz przez nadgarstek, a dolnej na wysokości krętarza większego, 20 i 5 cm nad rzepką, przez rzepkę, w najgrubszym miejscu goleni oraz nad kostkami.

- S t a n u m i e j s c o w e g o, , w którym oceniamy stan statyczny (zmiany skóry, obrysy stawów, ustawienie poszczególnych odcinków ciała, obecność dolegliwości bólowych) i dynamiczny (zakres ruchów biernych i czynnych w stawach, ruchomość patologiczną, siłę mięśni, odruchy, dolegliwości bólowe). W czasie określania zakresu ruchomości czynnej i biernej pomiar odnosimy do pozycji zerowej (wyjściowej), która jest różna w każdym stawie lub odcinku narządu ruchu (ryc. 1-19).

Ustawienie w czasie badania powinno być następujące:

- w stawie ramiennym luźny zwis ramienia wzdluż tulowia w pozycji pośredniej pomiędzy rotacją zewnętrzną i wewnętrzną;

- staw lokciowy, kolanowy, biodrowy, nadgarstek i palce powinny znajdować się w pelnym wyproście i zerowej rotacji;

- stopa pod kątem prostym w stosunku do goleni.

Punkt zerowy kątomierza ustawia się na wysokości osi obrotu stawu, a jego ramiona wzdłuż osi statycznej i dynamicznej.

W czasie badania stawów zwracamy uwagę na: stan skóry (np. nadmierne ucieplenie), obrysy, bolesńość podczas obmacywania, zakres ruchów biernych i czynnych, ograniczenie zakresu ruchów (może być spowodowane patologią kostną – nierównością powierzchni stawowych, torebkowo-więzadłową, zbliznowaceniem i przykurczami mięśni, przerwaniem lub przykurczem ścięgien), przymusowe ustawienie (np. w zgięciu, przywiedzeniu, rotacji), obecność płynu w jamie stawowej (chełbotanie), wyczuwalne lub słyszalne tarcie powierzchni stawowych.

Dla prawidłowej czynności narządu ruchu konieczne jest zachowanie funkcji mięśni. Ich siłę oceniamy w skali Lovetta (0 – brak funkcji, 1 – skurcz mięśnia nie powoduje ruchu, 2 – skurcz mięśnia porusza kończynę, gdy znajduje się w odciążena, 3 – skurcz mięśnia pokonuje masę kończyny, 4 – skurcz mięśnia wywołuje ruch przeciw oporowi, 5 – mięsień prawidłowy; przy wartościach pośrednich można użyć znaku „+” lub „-”).

1.2.2. BADANIA DODATKOWE

Badanie ortopedyczne uzupełniają badania dodatkowe:

- laboratoryjne (krwi, moczu, płynów ustrojowych, płynu stawowego);

- radiologiczne (minimum w dwóch projekcjach a p i bocznej, a w koniecznych przypadkach zdjęcia celowane, czynnościowe, powiększone, warstwowe, z kontrastem – np. mielografia, fistulografia); tomografem komputerowym i rezonasem magnetycznym;

- densytometryczne; – ultrasonograficzne;

- elektromiograficzne i elektrodiagnostyka bodźcowa; – histopatologiczne;

- artroskopowe.

Tagi: WIADOMOŚCI OGÓLNE

Kategoria: Ortopedia