Wykonywanie badań umożliwiają mu specjalistyczne urządzenia oftalmiczne oraz tablice testowe. Za pomocą takich urządzeń okulista może zdiagnozować ewentualne choroby oka oraz nerwu wzrokowego. Na podstawie wyników może zaplanować leczenie, które będzie kontrolował. Do zadań okulisty należy także przeprowadzenie rehabilitacji wzroku.

Jeśli istnieje taka potrzeba może on pobrać materiał biologiczny, który następnie zostanie poddany badaniom specjalistycznym takim jak:  badania biochemiczne oraz histologiczne itd. Jeśli na podstawie wykonywanych badań okulista stwierdzi wadę wzroku to dobiera dla pacjenta odpowiednie okulary lub soczewki, które służą do skorygowania wad, a także zapobiegają ich dalszemu rozwojowi.

Okulista może także przeprowadzać zabiegi chirurgiczne. Do takich zabiegów należy usunięcie jaskry, a także przeszczep rogówki. Jeśli potrzebne jest usunięcie gałki ocznej to wykonuje on także protezowanie.