Nadciśnienie tętnicze to choroba układu krążenia charakteryzująca się utrwalonym podwyższeniem ciśnienia tętniczego ponad normę określoną przez Światową Organizację Zdrowia. Diagnoza nadciśnienia tętniczego możliwa jest dzięki wykonaniu częstych jego pomiarów.

W prawie 100% przypadków nadciśnienie ma charakter pierwotny – co znaczy że jego przyczyn nie jesteśmy w stanie stwierdzić. Natomiast w kilku procentach jest ono wtórne czy spowodowane przez substancję chemiczną lub inną chorobę np. chorobę tarczycy, bezdech senny.

Nie leczone nadciśnienie może prowadzić do powikłań, m.in. stwardnienie tętnic, krwotoki, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.

Przy leczeniu nadciśnienia niefarmakologicznego niezbędne jest wprowadzenie zmian w naszym trybie (zalecane są systematyczne ćwiczenia fizyczne, rzucenie palenia, unikanie stresowych sytuacji) oraz wprowadzenie odpowiedniej diety (jeśli mamy nadwagę konieczne jest zrzucenie kilku kilogramów, unikanie spożywania soli kuchennej, tłuszczów zwierzęcych i zbyt dużych ilości alkoholi, zalecane jest natomiast spożywanie ryb, produktów bogatych w witaminę C, czosnku, orzechów włoskich, aroni, czarnej porzeczki).
Przy leczeniu farmakologicznym stosuje się legi według ścisłych zaleceń lekarza.

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą bardzo rozpowszechnioną, to jedna z plag współczesnej cywilizacji.. Najczęściej ujawnia się po czterdziestym roku życia. Często ludzie nie wiedzą nawet o tym, że ta choroba ich dotyczy. Choroba przebiega często bez żadnych objawów klinicznych. Podwyższone ciśnienie tętnicze stwierdzane jest często przypadkowo, podczas rutynowych pomiarów w gabinecie lekarskim. Nadciśnienie tętnicze zazwyczaj „nie boli”, nie przeszkadza w codziennym życiu, a jednak jest bardzo niebezpieczne.

Kolejnym czynnikiem przyspieszającym rozwój choroby wieńcowej jest nadciśnienie tętnicze. Przyjmuje się obecnie za górną granicę normy ciśnienie o wartości 140/90 mm Hg. Nadciśnienie tętnicze jest głównym czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej i zawału serca. Jest przewlekłą, wymagającą długotrwałego leczenia chorobą układu krążenia, w której w naczyniach tętniczych panuje zwiększone ciśnienie krwi. Około 40% dorosłych Polaków ma nadciśnienie tętnicze. Wielu nadciśnieniowców nie wie o swojej chorobie lub leczy ją w sposób niewystarczający. Nadciśnienie tętnicze jest chorobą, która może pozostawać nierozpoznana przez długi czas. Bardzo często nie odczuwa się podwyższonego ciśnienia tętniczego i na ogół odkrywa się je przypadkowo. Wczesne diagnozowanie i skuteczne leczenie nadciśnienia znacząco zmniejsza śmiertelność w chorobie wieńcowej. Należy zwiększyć wykrywalność nadciśnienia tętniczego w podstawowej opiece zdrowotnej, rozszerzyć metody leczenia niefarmakologicznego nadciśnienia, popularyzować wiedzę na temat czynników będących przyczyną nadciśnienia, oraz sposobów eliminowania czynników ryzyka. Niefarmakologiczne (bez użycia leków) leczenie obejmuje normalizację masy ciała u osób z nadwagą, ograniczenie spożycia soli kuchennej i alkoholu oraz regularny wysiłek fizyczny, metody psychoterapeutyczne, wyeliminowanie palenia papierosów. Jednak wielu chorych, równocześnie ze zmianą zachowań, wymaga włączenia leków. Sposób leczenia nadciśnienia zależy od decyzji lekarza.

Wysiłek fizyczny zapobiega nadciśnieniu tętniczemu, natomiast u osób z nadciśnieniem obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi. Do obniżenia ciśnienia krwi przyczynia się również obniżenie podwyższonego poziomu cholesterolu.

Nadciśnienie tętnicze jest przewlekłą chorobą układu krwionośnego. Jej występowanie można stwierdzić na podstawie kilkukrotnych pomiarów ciśnienia tętniczego krwi w ciągu doby. Gdy średnia wyliczona z wyników tych pomiarów przekracza wartości 120/80 mm Hg, można podejrzewać występowanie nadciśnienia tętniczego. Istnieje również wiele badań pomocniczych, jak EKG czy echo serca, które lekarz może zlecić pacjentowi, u którego podejrzewa występowanie tej choroby. Nadciśnienie tętnicze trudno jest wykryć, ponieważ nie istnieją żadne charakterystyczne jego objawy, a dolegliwości które mogą towarzyszyć rozwojowi choroby (bóle i zawroty głowy, krwotoki z nosa, bezsenność) rzadko są z nią kojarzone.

Nadciśnienie tętnicze może występować w jednej z dwóch postaci: jako nadciśnienie pierwotne lub wtórne. Zdecydowanie częściej występuje postać pierwotna choroby. Jej przyczyny nie zostały dotychczas poznane, jednak istnieją czynniki ryzyka, których wpływ na występowanie tej choroby został udowodniony. Są to m.in.: otyłość, stres, brak ruchu, przyjmowanie niektórych leków, palenie tytoniu i częste spożywanie alkoholu. Na nadciśnienie tętnicze pierwotne częściej chorują mężczyźni niż kobiety. Postać wtórna tej choroby może pojawić się w przebiegu niektórych chorób nerek, miażdżycy naczyń krwionośnych czy nadczynności tarczycy.

Nieleczone lub nieprawidłowo leczone nadciśnienie często prowadzi do powikłań. Zmiany chorobowe występują w większości narządów i tkanek, mogą wystąpić arytmie i choroba niedokrwienna serca, niewydolność nerek, udar mózgu.

Leczenie nadciśnienia tętniczego polega na obniżeniu wartości ciśnienia krwi poprzez przyjmowanie przepisanych przez lekarza leków oraz zmianę stylu życia. Niezwykle ważne jest wprowadzenie zdrowej diety, w której ogranicza się spożycie soli kuchennej oraz tłustych i mało wartościowych posiłków. Podstawą takiej diety są tłuszcze roślinne, produkty zbożowe z pełnego ziarna, warzywa, owoce, ryby i rośliny strączkowe, przy czym mocno ograniczone jest spożywanie białego pieczywa, makaronów i czerwonego mięsa. W leczeniu nadciśnienia tętniczego konieczny jest regularny wysiłek fizyczny, ruch na świeżym powietrzu. Szczególnie zalecane są codzienne spacery czy jazda na rowerze, nie powinno się natomiast wykonywać szczególnie obciążających organizm ćwiczeń wysiłkowych. Zalecane jest rzucenie palenia oraz ograniczenie spożywania alkoholu.

Zdrowa dieta oraz ruch na świeżym powietrzu są jednocześnie metodą leczenia oraz najlepszym sposobem na zapobieżenie wystąpieniu nadciśnienia tętniczego.

Nadciśnienie tętnicze (HA, AH)  to jedna z najczęściej występujących, a zarazem jedna z najgroźniejszych chorób układu krążenia. Diagnozowana jest na podstawie kilkakrotnych pomiarów ciśnienia, dokonywanych o różnych porach dnia. Chorobę stwierdza się gdy wartość ciśnienia skurczowego przekracza 140mm /Hg, natomiast rozkurczowego: 90mm /Hg. Najczęściej spotyka się pierwotną odmianę HA, w której trudno określić co było bezpośrednią przyczyną wystąpienia choroby, decydujące są uwarunkowania genetyczne i środowiskowe. Nadciśnienie o charakterze wtórnym występuje u ok. 5% chorych i może być spowodowane przez miażdżycę, choroby nerek, nadczynność tarczycy, choroby mózgu. W leczeniu obok farmakologii bardzo ważna jest zmiana stylu życia. Należy wprowadzić zmiany w diecie (ograniczyć potrawy tłuste, cukry), zmniejszyć ilość spożywanej soli. Osoby palące papierosy powinny ograniczyć, a najlepiej definitywnie rozstać się z nałogiem. Nieoceniona jest rola regularnej aktywności fizycznej.