Mononukleoza zakaźna – choroba zakaźna wirusowa, przenoszona poprzez ślinę, wylęgająca się około 30 – 50 dni. Zakażenie jest bezobjawowe a wirus pozostaje w naszym organizmie przez całe życie – kontrolowany przez układ odpornościowy. Choroba ta występuje najczęściej u dzieci i młodzieży.

Objawy
- bóle mięśni, gardła oraz głowy;
- uczucie „rozbicia” i ogólne osłabienie organizmu;
- gorączka +38oC utrzymująca się kilka tygodni;
Dodatkowe objawy które mogą występować:
- powiększone węzły chłonne;
- bóle klatki piersiowej i brzucha;
- kaszel;

Leczenie
Leczenie polega na podawaniu leków przeciwbólowych i obniżających temperaturę. Antybiotyki nie skutkują, mają bowiem działanie przeciwbakteryjne, a bakterie nie wywołują mononukleozy. Zastosowanie antybiotyków, szczególnie z grupy penicylin, może na dodatek być przyczyną wysypki.

Należy pamiętać, iż osoba chora może być źródłem zakażenia nawet przez 6 miesięcy.

Inne nazwy:
mononukleoza zakaźna, choroba pocałunków

Przyczyną senności i odczucia zmęczenia może być przewlekła mononukleoza. Mononukleoza zakaźna to choroba wirusowa, wywołuje ją wirus Epsteina-Barra (EBV). Jest to spotykany powszechnie wirus, znajduje się go u około 80% osób powyżej 40 roku życia. Mononukleozę nazywa się często chorobą pocałunków (kissing disease), ze względu na łatwość przenoszenia wirusa za pomocą śliny (w czasie pocałunku, ale też przez używanie tych samych butelek z napojami, wkładanie przez dzieci w przedszkolach różnych przedmiotów do buzi). U przeważającej większości osób, które zetknęły się z wirusem EBV zakażenie jest bezobjawowe – nie chorują na mononukleozę. U niewielkiej części zakażonych rozwiną się objawy ostrej mononukleozy – gorączka, ból gardła oraz powiększenie węzłów chłonnych (węzły chłonne są wrażliwe na dotyk i twarde). Choroba może jednak także przybierać formę przewlekłego zespołu mononukleozy, który objawia się jako zespół przewlekłego zmęczenia. Charakteryzuje się on trudnościami w koncentracji, uczuciem ciągłego zmęczenia, sennością, a także obniżeniem aktywności życiowej. Potwierdzenie rozpoznania choroby wymaga wykonania badań laboratoryjnych (morfologia krwi, przeciwciała).

Mononukleoza, to choroba zakaźna, zwana chorobą pocałunków, gdyż najczęściej rozprzestrzenia się za pomocą śliny. Za rozwój choroby odpowiedzialny jest wirus Epsteina–Barr. Specyficznymi objawami mononukleozy są: silna gorączka, trwająca nawet 2 tygodnie, powiększona wątroba, powiększona śledziona, obrzęk powiek, problemy z oddychaniem. Początkowo jednak symptomy choroby wskazują  na zwyczajną infekcję wirusową: chory skarży się na ból gardła, spadek apetytu, bóle pleców, katar, kaszel, powiększone węzły chłonne. Należy jednak ostrożnie podchodzić do diagnozowania i leczenia farmakologicznego, gdyż nierozważne podanie leków, może spowodować wysypkę, a w dalszej perspektywie poważne konsekwencje.

Mononukleoza nie wymaga przyjmowania leków, zaleca się odpoczynek, wyciszenie, leżenie w łóżku, eliminację stresów, zimne okłady mające obniżyć gorączkę, przebywanie w pomieszczeniu o dostatecznej wilgotności powietrza, dietę bogatą w płyny i dania lekkostrawne.

Powikłania w mononukleozie są rzadkie, ale poważne, może dojść do żółtaczki,  pęknięcia śledziony, psychozy.

Najczęściej występuje ona w grupie wiekowej pomiędzy piątym a dwunastym rokiem życia, ale może dotyczyć również starszych, jak i młodszych. Zdarza się także u dorosłych, ale rzadko przekracza granice trzydziestu lat. Odnotowano pojedyncze przypadki poniżej szóstego miesiąca.

Spowodowana jest pierwotną infekcją wirusem Ebsteina-Barr (EBV). Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt z osobą chorą lub nosicielem, który wydziela wirusa w ślinie, (w różnych opracowaniach nazywana jest dlatego „chorobą pocałunków”). Jednak także przyczyną tej infekcji może być przetoczenie krwi, czy przeszczep narządów (głównie szpiku). Najwięcej zachorowań występuje w okresach jesienno-wiosennych. Najczęściej dotyczy to skupisk dzieci typu przedszkola i szkoły, czy też internaty.

Jednym z najczęstszych objawów tak u dzieci, jak i dorosłych jest zapalenie gardła i migdałów podniebiennych, stanowiących główną przyczynę kierowania chorych do szpitala. Okres od chwili zarażenia do czasu rozwinięcia się choroby może wynosić do siedmiu tygodni.Najczęściej zaczyna się ona niespecyficznie. Dziecko zaczyna się uskarżać na bóle głowy, złe samopoczucie, brak apetytu. Po czym pojawia się gorączka, która z reguły wynosi trzydzieści osiem – trzydzieści dziewięć stopni Celsjusza. Utrzymuje się ona przeważnie od dwóch dni do miesiąca i dłużej. Tuż przed jej wystąpieniem, w trakcie, rzadziej po jej spadku następuje powiększenie uogólnione węzłów chłonnych, przede wszystkim na szyi i z tyłu głowy (tak zwanych potylicznych), co najbardziej zwraca uwagę rodziców. Czasami jest ono tak duże, że sądzą, iż jest to świnka.

Powikłania występują bardzo rzadko, ale mogą być dramatyczne. Powszechnie występuje bezobjawowe zapalenie wątroby. Mogą wystąpić zmiany hematologiczne, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc. W przebiegu mononukleozy opisano zespół „Alicji w krainie czarów”, charakteryzujący się metamorfopsją (wrażenie zmian wielkości, kształtów i położenia przedmiotów w przestrzeni).

Nie ma swoistego leczenia. Chorobę można leczyć jedynie objawowo: leżenie w łóżku, leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, dieta bogata w witaminy. W przypadkach z nasiloną obturacją górnych dróg oddechowych, małopłytkowość, powikłań neurologicznych stosuje się kortykosteroidy. Nie ma szczepionki przeciwko tej chorobie.Choroba pozostawia trwałą odporność.