Marskość wątroby to przewlekłe uszkodzenie wątroby o różnej przyczynie, charakteryzujące się wieloma zamianami morfologicznymi. Zazwyczaj proces marskiej przebudowy wątroby rozpoczyna się od pojawienia się ubytku w czynnym miąższu i zastąpieniem go tkanką łączną. Zniszczenie komórek wątrobowych to najczęściej następstwo działania czynników zakaźnych lub chemicznych, i występuje zwykle w całym narządzie, ale o różnym natężeniu zmian w poszczególnych elementach budowy, w tzw. zrazikach. W nie uszkodzonych zrazikach lub w zdrowych częściach zmienionych zrazików dochodzi do regeneracji zniszczonych komórek wątrobowych. Jednak odbudowa miąższu następuje w sposób niepodporządkowany precyzyjnym zasadom architektury zdrowej wątroby, co pozwala rozpoznać marskość. Następna zmianą morfologiczną cechującą marskość wątroby są zaburzenia unaczynienia narządu. Guzki regeneracyjne oraz tkanka łączna uciskają naczynia krwionośne utrudniając wewnątrzwątrobowy przepływ krwi. Powstają też nowe, nieprawidłowe połączenia naczyniowe. Powyższe zaburzenia w ukrwieniu wątroby dodatkowo zmniejszają jej wydolność metaboliczną.

Objawy choroby są zależne od stopnia zniszczenia czynnego miąższu oraz od rozmiarów i tempa przebudowy marskiej. Przebieg marskości wątroby może być zupełnie bezobjawowy lub dawać bogaty zespół objawów, aż do cech niewydolności wątroby i nadciśnienia wrotnego.

Przyczyny. Choroba nie rozwija się w zdrowym narządzie. Poprzedzają ją zawsze różne formy zapalenia, często ostre zapalenie przechodzi w zapalenie przewlekle, a to w końcu w marskość. Najczęstsze przyczyny choroby to: nadużywanie alkoholu (marskość alkoholowa), zakażenie wirusami zapalenia wątroby B lub nie-A, nie-B (marskość pozapalna), przewlekle utrudnienia odpływu żółci (marskość żółciowa), niektóre leki, dziedziczne zaburzenia metaboliczne oraz wrodzone nieprawidłowości immunologiczne. U niektórych chorych nie udaje się odkryć czynnika etiologicznego. Takie przypadki nazywa się marskością kryptogenną.

Marskość wątroby to przewlekły stan zapalny, w którym dochodzi do zastąpienia prawidłowej tkanki wątroby tkanką łączną, co prowadzi do stopniowego pogorszenia czynności, a w końcu pogłębiającej się niewydolności tego narządu.

Zdrowe komórki wątrobowe, wraz z postępami choroby, ulegają zwyrodnieniu i martwicy. Organizm próbuje wyrównać straty poprzez regenerację uszkodzonego miąższu wątroby i tworzenie guzkowatych narośli z komórek wątrobowych.

Bliznowacenie wątroby i stałe pojawianie się stref tkanki martwiczej zmienia budowę wątroby, która z narządu gładkiego i błyszczącego, zmienia się w organ pofałdowany, o nieregularnym kształcie. W początkowym stadium choroby wątroba powiększa się, później zmniejsza i twardnieje, normalne krążenie krwi w jej wnętrzu staje się niemożliwe, w efekcie czego z czasem powstaje tzw. nadciśnienie wrotne.

Wszystko to powoduje serię chorobowych następstw, w wątrobie powstają nieodwracalne zmiany, w wyniku tych procesów traci ona zdolność spełniania swoich funkcji. Postępujące niszczenie narządu może zostać zahamowane, jeżeli przyczyna powstawania marskości (np. alkohol) zostanie usunięta.
Rozpoznanie choroby
Rozpoznanie tego schorzenia ustala się początkowo na podstawie wywiadu przeprowadzonego z pacjentem, który ma służyć ustaleniu spożywanych przez chorego dawek alkoholu. Ponieważ pacjenci mają tendencję do podawania obniżonej ilości pitego alkoholu, konieczne jest wykonanie dodatkowych badań różnicujących, głównie za pomocą tzw. biopsji wątroby, czyli badania histopatologicznego wycinka pobranego z narządu.

Uzupełnieniem diagnostyki są badania laboratoryjne krwi, które mogą pomóc w ustaleniu przyczyny i stopnia uszkodzenia narządu. Badania krwi dotyczą m.in. jej morfologii, poziomu stężenia bilirubiny, oceny układu krzepnięcia oraz prędkości przepływu krwi w żyle wrotnej, która może być oznaką zastoju krwi w wątrobie. Przy podejrzeniu schorzenia wątroby wykonuje się także badania moczu oraz ultrasonografie samej wątroby (dzięki której możliwe jest zaobserwowanie nieregularności zarysów narządu oraz niejednorodności jego struktur wewnętrznych). Pomocne są także pewne testy chemiczne na aktywność enzymów wątroby.
Dolegliwości i objawy
Często osoby, które dotyka marskość wątroby, nie mają żadnych objawów, wyglądają i czują się dobrze. Choroba ta nawet przez wiele lat może nie powodować żadnych dolegliwości, dlatego często zostaje wykryta dopiero podczas wykonywania rutynowych badań kontrolnych.

Pierwsze przypadłości, które mogłyby świadczyć o zachorowaniu także nie są typowe tylko dla marskości. Występują one zwykle około trzydziestego roku życia, a między 40-50 pojawiają się już ciężkie uszkodzenia wątroby spowodowane długotrwałą chorobą. Stwierdzenie symptomów wymienionych poniżej, zwłaszcza u osoby, która przebyła żółtaczkę lub ma krewnych z przewlekłą chorobą wątroby, wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.

Niektóre z objawów marskości:
ogólne osłabienie organizmu, łatwe męczenie się, senność, apatyczność;
brak apetytu, utrata wagi;
problemy z układem pokarmowym: mdłości, wymioty, wzdęcia, zaparcia, biegunki, wiatry, nieregularne oddawanie stolca, krwawe lub luźne, smoliste stolce, ból w górnej części brzucha, złe samopoczucie po zjedzeniu tłustych, smażonych i pieczonych pokarmów, gorsza niż dotychczas tolerancja na alkohol;
u kobiet występują zaburzenia miesiączkowania, u mężczyzn – skurczenie jąder, utrata potencji i brak zainteresowania życiem płciowym, niekiedy także powiększenie sutków;
typowym symptomem jest żółtaczka; chorzy mają często żółtawą barwę spojówek, a następnie rogówek oczu. Zżółcenie oczu nasila się po wypiciu alkoholu. Intensywności nabiera także barwa moczu.
W późniejszym stadium choroby pojawia się:
wyraźny obrzęk śledziony i powiększenie obwodu brzucha wskutek gromadzenia się płynu w jamie otrzewnej
skłonność do krwawień (m.in. z dziąseł podczas mycia zębów, z nosa, a także wymioty treścią krwista) Wzmożone krwawienia są wynikiem niedoboru czynników krzepliwości krwi wytwarzanych w wątrobie
obrzęki w dolnych partiach ciała, m.in. wokół kostek, drętwienie stóp i palców rąk. Na skórze, szczególnie u mężczyzn, łatwo powstają siniaki, mogą pojawiać s także czerwone plamki z odchodzącymi od nich drobnymi naczyniami krwionośnymi (tzw. pajączki). Skóra staje się szorstka i sucha, twarz nabiera żółtej odcienia, paznokcie nabierają barwy białawej, dłonie zaś czerwonawej
w bardziej zaawansowanych stadiach choroby wypadają włosy pod pachami i na wzgórku łonowym
symptomem ciężkie niewydolności wątroby są zaburzenia świadomości: początkowo niewielkie zaburzeń orientacji, wahania nastroju, senność, a w końcowy stadium – śpiączka.
Przyczyny marskości wątroby
W krajach Europy Środkowe), w tym także w Polsce najczęstszą przyczyną marskości jest alkoholizm (co ósmy człowiek nadużywający alkoholu cierpi na marskość wątroby). Nadmierne i długotrwałe spożywanie alkoholu etylowego działa na wątrobę jak trucizna.

Do marskości wątroby może prowadzić także działanie innych toksyn: leków (środków odurzających, uspokajających, antybiotyków) lub innych substancji chemicznych (m.in. środków czyszczących) a także szkodliwe toksyny obecne w pożywieniu.

Inne przyczyny:
zły sposób odżywiania
przewlekłe stany zapalne wątroby
choroby przemiany materii
Profilaktyka
Aby zapobiec marskości, należy przede wszystkim unikać nadmiernego spożywania alkoholu. Trzeba także zaszczepić się przeciwko WZW B (w Polsce szczepi się obecnie wszystkie noworodki oraz dzieci w 14 roku życia) oraz unikać zakażenia WZW, czyli uważać na przypadkowe kontakty seksualne, akupunkturę, niehigieniczne salony tatuażu itp.
Leczenie marskości wątroby
Osoby, które dotknęło to schorzenie, muszą mieć świadomość, ze marskość wątroby jest procesem nieodwracalnym. Można jedynie – jeśli odkryje się i usunie przyczynę choroby – spowolnić postęp choroby.

Nieleczona marskość wątroby prowadzi do niewydolność narządu i w konsekwencji do śmierci, jednak stosowana się do zaleceń leczniczych i dietetycznych może zapewnić sprawność na długi czas; u 80-90% chorych obserwuje się w takim przypadku średnio 5-letnie przeżycie. U alkoholików, którzy całkowicie zrezygnowali z picia alkoholu i nie wystąpiły przy tym żadne powikłania marskości, mówi się o marskości wyrównanej.

Trudno jest jednak odpowiedzieć na ogólne pytanie, które często jest stawiane lekarzom: jak długo można żyć z marskością wątroby? W każdym przypadku choroba ma indywidualny przebieg; faktem jest jednak, że o ile marskość alkoholową można wprowadzić w stan nieaktywny poprzez odstawienie napojów alkoholowych, o tyle pierwotna żółciowa marskość wątroby jest schorzeniem poważniejszym, zmniejszającym szansę przeżycia.

Ostatnim możliwym wyjściem jest niekiedy przeszczep wątroby, który jest wykonywany w niektórych polskich ośrodkach specjalistycznych. Transplantacje nie są wykonywane u osób kontynuujących picie. Warunkiem jest także, aby osoba zakwalifikowana do przeszczepu nie cierpiała na żadną z chorób współistniejących, najlepiej też aby była to osoba w młodym wieku.

Źródło artykułu: Ewa Chomicka „Poradnik Zdrowia. Wątroba”

Marskość wątroby to choroba określana mianem zwłóknienia wątroby. Charakteryzuje się postępującym włóknieniem miąższu wątroby, które niszczy strukturę narządu. Marskość wątroby ma charakter przewlekły. W jej trakcie pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe, tkanka łączna nadmiernie się rozrasta oraz dochodzi do martwicy komórek wątrobowych. Ta nieprawidłowa budowa wątroby sprawia, że zaburzone zostają procesy istotne w funkcjonowaniu tego narządu i całego naszego organizmu.

Pierwsze objawy marskości wątroby mogą być ukryte. Zresztą nie zawsze są charakterystyczne dla tego schorzenia. Wśród objawów pojawiają się: brak apetytu, spadek masy ciała, nietolerancja pokarmów, nietolerancja alkoholu, zaparcia, biegunki, nudności, apatia czy ociężałość. Zmienia się również zabarwienie skóry i twardówek oczu. Chory, mimo utraty wagi i braku apetytu, wygląda jakby przytył. Dzieje się tak w wyniku gromadzenia się płynów w jamie brzusznej. Może dochodzić również do pojawienia się na skórze naczyniaków pajączkowatych, rumienia dłoni oraz krwawienia z błon śluzowych.

Przyczyn marskości wątroby może być naprawdę wiele. Najpopularniejszą z nich jest nadużywanie alkoholu oraz zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu Bi C. Przyczyną może być również jakaś choroba genetyczna, stłuszczenie wątroby czy też różnorodne schorzenia, które powodują zamykanie przewodów wieńcowych.
Uszkodzonej wątroby nie da się naprawić. Jednak jeśli leczenie zostanie podjęte w odpowiednim momencie, to można spodziewać się, że zapobiegnie rozwojowi choroby i zatrzyma jej postęp. Może również pomóc przeciwdziałać wszelkim powikłaniom, które występują w wyniku choroby. Leczenie to przede wszystkim unikanie substancji, które mogą zaszkodzić wątrobie. Zakazuje się całkowicie spożywania alkoholu. Trzeba zatem stosować zdrową dietę, ograniczyć ilość soli, którą spożywamy. Pokarm dla ludzi z tym schorzeniem nie może zawierać dużych ilości białka. Jeśli chodzi o leki, to stosuje się głównie leki przeciwwirusowe. Stosuje się również diuretyki, antybiotyki, środki przeczyszczające oraz środki na nadciśnienie.

Jeśli w porę nie podejmiemy leczenia, to może dojść do bardzo groźnych powikłań. Wśród nich można wyróżnić: wodobrzusze, zespół wątrobowo- nerkowy, rak wątrobowokomórkowy czy zaburzenia krzepnięcia. Na szczęście są sposoby, by temu zapobiegać.

Marskość wątroby zwane inaczej zwłóknieniem wątroby jest skutkiem innych, przewlekłych chorób związanych z tym narządem. Uszkodzenie wątroby wywołane tym schorzeniem cechuje się wieloma zmianami morfologicznymi. Na początku następuje ubytek w czarnym miąższu, który następnie zostaje zastąpiony tkanką łączną.

W konsekwencji czynności wątroby zostają zakłócone (upośledzenie funkcji metabolicznej) i następuje niewydolność tego narządu.

Wątroba zostaje niszczona z powodu działania czynników zakaźnych lub chemicznych. Marskość jest też następstwem przewlekłego stanu zapalnego wątroby. Gdy zaatakuje prowadzi do zmiany sposobu przepływania krwi w obrębie narządów jamu brzusznej. Skutkiem tego jest powstanie nadciśnienia wrotnego będącego m.in. przyczyną tworzenia się żylaków.

Wśród rodzajów tej choroby możemy również wyróżnić marskość zastoinową, alkoholową (gdy chory nadużywał alkoholu), żółciową (powstałą z powodu przewlekłego utrudnienia przepływu krwi) czy mającą podłoże genetyczne. Dodatkowo możemy mówić o marskości kryptogennej gdy u pacjenta nie można stwierdzić co jest przyczyną zachorowania.

Objawy i sama marskość mogą początkowo rozwijać się skrycie. Stąd i początkowe objawy są niecharakterystyczne dla niedomagania wątroby. Obserwuje się postępującą utratę apetytu, ubytek masy ciała, nietolerancję pewnych pokarmów (smażonych, pieczonych, tłustych) i alkoholu, skłonność do zaparć naprzemiennych z biegunkami, niekiedy nudności, apatię, ociężałość, nasilającą się senność. Pojawia się oliwkowe, a następnie podżółtaczkowe zabarwienie skóry i twardówek oczu. Wskutek gromadzenia wolnego płynu w jamie brzusznej powiększa się obwód brzucha. Występują tzw. naczyniaki pajączkowate na skórze, rumień dłoni i dłoniowych stron opuszek palców. Pojawiają się niecharakterystyczne pobolewania w prawym podżebrzu i wzdęcia w jamie brzusznej.

Zniszczenie wątroby w wyniku choroby jest nieodwracalne, ale odpowiednio wczesne i właściwe leczenie może je spowolnić lub nawet zatrzymać. Gdy marskość nie spowodowała jeszcze dużych uszkodzeń stosuje się leki przeciwzapalne albo próbuje się poprawić funkcjonowanie metabolizmu pacjenta. Z kolei gdy marskość wątroby jest już bardziej zaawansowana zwalcza się objawy takie jak wodobrzusze, zaburzenia świadomości czy obrzęki. Niewyrównana marskość wymaga pobytu w szpitalu. U chorego stosuje się odpowiednią dietę (zawierającą mało tłuszczu, z przewagą pokarmów gotowanych) i zabrania mu się spożywania jakiegokolwiek alkoholu. Pacjent musi zacząć prowadzić ustabilizowany tryb życia i mało się przemęczać.