Gastroskopia – nie tylko oglądanie


W trakcie gastroskopii ocenia się przełyk, żołądek i opuszkę dwunastnicy. Można dokładnie obejrzeć ich śluzówkę, ocenić czy nie występują zmiany patologiczne, skontrolować pracę tych narządów, obejrzeć jak przesuwa się fala perystaltyczna. Oglądanie powierzchni badanych narządów to jednak tylko część możliwości, jakie daje gastroskopia. Za pomocą gastroskopu można wykonywać też inne czynności.

Za pomocą gastroskopu możliwe jest przeprowadzenie między innymi takich zabiegów jak pobranie wycinków. Wycinki uzyskuje się za pomocą malutkich kleszczyków, które skubiąc powierzchnię błony śluzowej, pobierają niewielkie (wielkości ziarenka ryżu) próbki do oceny pod mikroskopem. Zabieg ten jest dla pacjenta niebolesny, a błona śluzowa żołądka szybko się regeneruje. Pobrany materiał jest oceniany w badaniu mikroskopowym, co zwłaszcza przy istnieniu zmian w śluzówce (polipów, nadżerek, wrzodów, podejrzeniu choroby nowotworowej), ma szczególne znaczenie. Dzięki badaniu wycinka pobranego podczas gastroskopii u wielu ludzi wykryto dostatecznie wcześnie zmiany nowotworowe, które można było zoperować.

Podczas gastroskopii wykonuje się również tzw. test urazowy na obecność bakterii Helicobacter pylori (HP) wywołującej zapalenie albo wrzody żołądka lub dwunastnicy.

Gastroskopia umożliwia usunięcie polipów. Do kanału biopsyjnego w gastroskopie wprowadza się giętką drucianą pętlę, którą nakłada się na wystający polip (podobnie jak lasso). Po uchwyceniu polipa tuż przy podstawie przepuszcza się przez pętlę prąd diatermiczny, powodując odcięcie polipa, a jednocześnie zapobiegając nadmiernemu krwawieniu. Zabieg ten jest bezbolesny.

Gastroskopia służy do hamowania krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pozwala tamować krwawienia będące powikłaniami choroby wrzodowej. Wykorzystuje się ją również w niebezpiecznych dla pacjenta krwawieniach z żylaków przełyku. Istnieje kilka metod tamowania krwawień: ostrzykiwanie krwawiącego miejsca środkami tamującymi krwawienie, przyżeganie prądem krwawiących miejsc (elektrokoagulacja) lub tamowanie krwawienia przy użyciu lasera. Są to metody skuteczne, pozwalające na opanowanie stanu bezpośredniego zagrożenia życia, jakim jest krwawienie. Dawniej, jedynym wyjściem w takich sytuacjach była operacja.

Wykorzystywane są też gastroskopy z sondą ultradźwiękową (umieszczoną w końcówce aparatu), dzięki której można nie tylko ocenić błonę wewnętrzną przewodu pokarmowego, ale wykonać również badanie USG od środka, od strony żołądka (np. dla oceny zmian nowotworowych).

Niekiedy gastroskopia służy do usuwania ciał obcych z przewodu pokarmowego. Znajduje się i wydobywa ciała obce, np. ość wbitą w ścianę przełyku, pestki, lub przypadkowo (czasem specjalnie) połknięte przedmioty, takie jak monety, pierścionki itp. Za pomocą gastroskopu można również usunąć pozostałe po zabiegu operacyjnym żołądka nici chirurgiczne.

Za pomocą gastroskopu można leczyć również blizny lub zwężenia pozapalne, np. po oparzeniach. Takie sytuacje dotyczą często dzieci, które przypadkowo wypiły jakąś żrącą substancję. Wówczas powstaje chemiczne zapalenie przełyku, po którym powstają blizny i zwężenia uniemożliwiające przesuwanie się pokarmu. Można wtedy rozszerzyć takie zwężone miejsce specjalnymi balonikami wprowadzanymi pod kontrolą gastroskopu. To pozwala na uzyskanie światła przełyku na tyle szerokiego, żeby pokarm przesuwał się swobodnie.

Gastroskopia umożliwia również dotarcie do dwunastnicy (kolejny po żołądku fragment przewodu pokarmowego). W dwunastnicy ma miejsce ujście przewodu żółciowego, którym żółć wydostaje się z wątroby do światła przewodu pokarmowego. Ten przewód może zostać zatkany przez kamień żółciowy. Dawniej jedyną metodą usunięcia kamieni żółciowych znajdujących się w przewodzie była operacja połączona z otwarciem jamy brzusznej. Obecnie stosuje się leczenie metodami endoskopii zabiegowej – dociera się endoskopem do dwunastnicy i usuwa kamień z przewodu, co usprawnia odpływ żółci.

Gastroskopia znajduje również inne zastosowania.