Kappacyzm i gammmacyzm to wady wymowy polegające na nieprawidłowej realizacji głosek tylnojęzykowych. Do najczęstszych przyczyn zaburzeń realizacji głosek k i g, jest niska sprawność ruchowa języka, a w szczególności jego tylnej części. Może to wynikać z ograniczonych możliwości językowych. Zamiast wysklepienia się tylnej cześci języka i zwarcia z podniebieniem miękkim – szczególnie gdy po k, g występuje któraś z samogłosek szeregu przedniego, np. e, i, miejsce zwarcia przesuwa się do przodu jamy ustnej.
Wyróżnia się trzy postacie wadliwej realizacji głosek tylnojęzkowych k, g:
1. Kappacyzm właściwy (i gammacyzm wlaściwy) – deformacja tych głosek jest wynikiem zwarcia krtaniowego, w rezultacie którego powstają brzmienia zbliżone do k, g.
2. Parakappacyzm (i paragammacyzm) -zamiana zwartych tylnojęzykowych k, g na zwarte zębowe t, d lub h zjawisko to występuje jako etap przejściowy w procesie kształtowania i rozwoju mowy dziecka, lecz w przypadku przedłużania się do 5 – 6 roku życia uznawane jast za patologię.
3. Mogikappacyzm (mogigammacyzm) – opuszczanie głosek tylnojęzykowych zwartych k, g
Ćwiczenia słuchu fonematycznego proponowane przez I. Styczek.