Włókniste zwyrodnienie kości polega na powstawaniu w kościach tkanki włóknistej w miejsce tkanki kostnej . Proces chorobowy dotyczy głównie kości długich , zwłaszcza kości udowej. Osłabione kości są podatne na wygięcia i złamania.
Przyczyna choroby nie jest znana. Leczenie jest zazwyczaj operacyjne
Choroba Pageta czyli zniekształcające zapalenie kości, polega na postępującym grubieniu i zrzeszotnieniu kośćca, który w miarę utraty należnej wytrzymałości na obciążenia ulega deformacjom. Zajęte kości tracą w miarę upływu czasu normalny wygląd, różnica między ich warstwą rogową a gąbczastą zostaje zatarta, a kanał szpikowy wypełniony tkanką łączną.
Choroba Scheuermanna. Istotą choroby jest zaburzenie kostnienia trzonów kręgów w odcinku piersiowym kręgosłupa z powodu jałowej martwicy tych trzonów. Klinowate zniekształcenie trzonów kręgowych powoduje pogłębienie fizjologicznego wygięcia kręgosłupa piersiowego, a tym samym szpecące sylwetę tzw. plecy okrągłe.
Choroba Osgood-Schlattera jest to jałowa martwica guzowatości piszczeli. Przyczyna choroby jest sumowanie się mikrourazów wynikających z napinania się tego najsilniejszego mięśnia ciała-mięśnia czworogłowego uda.
Objawami choroby mogą być bóle przy wysiłkach fizycznych i przy klękaniu oraz powiększenie guzowatości piszczeli.
Choroba Perthesa to jałowa martwica górnej nasady kości udowej, tworzącej wraz z panewką staw biodrowy. Pod wpływem choroby dochodzi do czasowego zmiękczenia głowy kości udowej i w następstwie do jej zniekształcenia pod wpływem działania masy ciała. Objawami są bóle w pachwinie promieniujące do uda lub kolana.
Dysplazja stawu biodrowego to niepełne wykształcenie się tego stawu w okresie życia płodowego. Stan ten przy niewłaściwym pielęgnowaniu
noworodka i braku postępowania profilaktycznego, może przejść w nadwichnięcie, a nawet zwichnięcie stawu. Dysplazja częściej dotyczy dziewcząt niż chłopców i przyczyny tego nie są znane.
Leczenie ma na celu stworzenie warunków do pełnego uksztaltowania się stawu, tak, aby głowa kości udowej była dobrze scentrowana w panewce, zaś ta prawidłowo ją pokrywała i aby nie doszło do przesuwania się głowy ku górze. Wrodzone zwichnięcie biodra polega na samoistnym wysunięciu się głowy kości udowej z panewki stawowej już w czasie życia płodowego lub zaraz po urodzeniu. Przyczyną jest przede wszystkim nadmierna wrodzona wiotkość stawu biodrowego oraz rozluźnienie stawu pod wplywem relaksyny.
Piszczel szpotawa czyli choroba Blounta to charakterystyczne szpotawe wygięcie goleni tuż poniżej szpary stawu kolanowego, z powodu zaburzenia kostnienia i wzrostu przyśrodkowej części bliższej nasady kości piszczelowej, przy normalnie rosnącej części bocznej. Zwiększony nacisk na kłykieć przyśrodkowy pogłębia dodatkowo pierwotne zaburzenie wzrostu. Z czasem dochodzi też do niedomogi więzadłowej stawu kolanowego.
Kolejnym zespołem wad kości są martwica kości lub chrząstki. Dochodzi do niej na skutek upośledzenia dopływu krwi. Przyczyny niedokrwienia mogą być różnorodne: predyspozycje wrodzone, przeciążenia i mikrourazy , zaburzenia hormonalne, zatory i inne.
Najczęściej towarzyszy wielofragmentowym zlamaniom bliższej przynasady kości ramiennej lub zwichnięciom stawu ramiennego. Izolowane złamanie występuje niezmiernie rzadko i jest spowodowane mechanizmem awulsyjnym (mięsień podlopatkowy).
Objawy – Jak przy zlamaniu.
- Konieczne wykonanie rtg a p.
Leczenie
Przy zlamaniu bez przemieszczenia zaklada się opatrunek Desaulta lub chustę trójkątną oraz rozpoczyna się szybko ćwiczenia rehabilitacyjne. W przypadkach złamań z przemieszczeniem – niektórzy uważają za konieczne przyszycie guzka mniejszego, ze względu na zachowanie czynności mięśnia podlopatkowego.
Często towarzyszy zwichnięciom stawu ramiennego i zlamaniom szyjki chirurgicznej. Może powstawać z mechanizmu bezpośredniego lub pośredniego (zlamania awulsyjne – często przemieszczone przez mięsień nadgrzebieniowy)
Objawy – Jak w zlamaniu.
- Brak możliwości rozpoczęcia czynnego odwodzenia ze względu na uszkodzenie przyczepu mięśnia nadgrzebieniowego.
- Konieczne wykonanie rtg a p. Leczenie
Zależy od wielkości przemieszczenia:
a) przy jego braku zaklada się opatrunek gipsowy Desaulta na 2-3 tygodnie; u osób starszych – ze względu na zagrażające zesztywnienie stawu ramiennego – stosuje sie chustę trójkątną, która umożliwia rozpoczęcie ćwiczeń czynnych bezpośrednio po ustąpieniu dolegliwości bólowych;
b) przy niewielkim przemieszczeniu (zazwyczaj w kierunku górno-tylnym, z powodu pociągania przez rotatory zewnętrzne i mięsień nadgrzebieniowy) zaklada się opatrunek gipsowy, ustawiając staw ramienny w odwiedzeniu 90ř, zgięciu 40ř i rotacji zewnętrznej 50-60ř na okres 4-5 tygodni;
c) duże przemieszczenia wymagają zabiegu operacyjnego (zespolenie wkrętem lub przyszycie szwem śródkostnym).
Pierścień rotatorów stanowią mięśnie: nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, obły mniejszy i podłopatkowy. Ich uszkodzenie występuje zwykle u osób po 40. roku życia (zmiany zwyrodnieniowe w obrębie pierścienia) i dotyczy głównie ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego (najczęściej w okolicy jego przyczepu do guzka większego kości ramiennej). Może towarzyszyć innym patologiom w obrębie stawu ramiennego (np. zwichnięciom).
Uszkodzenia te powstają zazwyczaj z mechanizmu pośredniego (np. upadek na odwiedzioną kończynę górną, próba rzutu ciężkim przedmiotem, gwaltowne odwiedzenie kończyny polączone z szarpnięciem). Bardzo często ich przyczyną jest sumowanie się mikrourazów, zwłaszcza pochodzenia zawodowego.
Objawy – Ból na wysokości guzka większego kości ramiennej (mięsień nadgrzebieniowy).
- Ból przy odwodzeniu kończyny górnej w stawie ramiennym. – Ograniczenie odwodzenia ramienia.
- Brak możliwości rozpoczęcia odwodzenia (odwodzenie staje się możliwe po biernym uniesieniu ramienia do kąta 30-60ř), co jest spowodowane uszkodzeniem mięśnia nadgrzebieniowego; odwodzenie po uniesieniu ramienia do kąta 60ř zachodzi pod wplywem skurczu mięśnia naramiennego i glowy długiej mięśnia dwuglowego ramienia.
- Upośledzenie ruchów rotacyjnych ramienia. – Wskazane badanie ultrasonograficzne.
Leczenie
Uszkodzenia całkowite wymagają leczenia operacyjnego (polegającego na odtworzeniu pierścienia rotatorów). W uszkodzeniach częściowych można rozpocząć od postępowania zachowawczego (gips odwodzący na okres 6-8 tygodni). Przy braku poprawy konieczna jest operacja.
Uszkodzenie to występuje stosunkowo rzadko. Najczęściej spotykamy się z nim u ludzi po 40.-50. roku życia, pracujących fizycznie. Wywołuje je zwykle nagły wzrost napięcia mięśnia przy zgiętym stawie łokciowym i znacznym obciążeniu przedramienia.
Podział – Uszkodzenie głowy długiej (najczęściej w obrębie rowka międzyguzkowego), po urazie lub w następstwie zmian zwyrodnieniowych, powoduje częściowe wypadnięcie funkcji mięśnia.
- Oderwanie głowy krótkiej (wyjątkowo rzadkie). – Uszkodzenie brzuśców mięśniowych (rzadkie).
Oderwanie przyczepu obwodowego mięśnia od guzowatości kości promienio wej powoduje całkowite cypadnięcie czynności mięśnia (wyjątkowo rzadkie).
Objawy
- Krótkotrwały ból.
- Osłabienie odwodzenia ramienia i zgięcia stawu łokciowego.
- W obwodowej części ramienia wyczuwalny miękki i przesuwalny guz mięśniowy.
- Wskazane badanie ultrasonograficzne. Leczenie
W przypadku przerwania ścięgna głowy długiej istnieją względne wskazania do zabiegu operacyjnego: funkcjonalne (u ludzi młodych, zdrowych i aktywnych zawodowo oraz sportowców) i kosmetyczne. Ścięgno głowy długiej można wszyć pod napięciem do wytworzonego chirurgicznie otworu (w kształcie “dziurki od klucza”) w trzonie kości ramiennej. Przerwane ścięgno głowy krótkiej można doszyć pod napięciem do mięśnia kruczo-ramiennego lub głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. U ludzi starych leczeniejest zazwyczaj nieoperacyjne: leki przeciwbólowe, temblak. Dochodzi po nim do niewielkiego osłabienia siły mięśniowej oraz niekiedy wyraźnego zniekształcenia obrysów ramienia.
W przypadku oderwania dalszego przyczepu mięśnia, na guzowatości kości promieniowej, konieczne jest chirurgiczne odtworzenie przyczepu.