Wywiad jest najważniejszym elementem oceny neurologicznej pacjenta. Tak jak detektyw zdobywa większość informacji na temat tożsamości przestępcy od świadków zdarzenia, a nie dzięki badaniu miejsca zbrodni, tak neurolog uzyskuje najwięcej wiadomości o możliwej przyczynie zaburzeń na podstawie wywiadu, a nie badania.
Ogólny sposób zbierania wywiadujest taki sam w każdym przypadku. Znaczenie poszczególnych danychjest, oczywiście, różne-w zależności od natury dolegliwości. Poniżej podano w zarysie sposób zbierania wywiadu.
W przypadku, gdy pacjent nie jest w stanie sam podać wszystkich szczegółów lub nie potraf udzielić dokładnych informacji z innego powodu (np. zaburzeń mowy), należy starać się w miarę możliwości zebrać wywiad od innych osób: krewnych, przyjaciół, a nawet przechodniów.
Należy ustalić:
- Charakter dolegliwości. Lekarz powinien upewnić się, czy dobrze rozumie słowa pacjenta. Na przykład określenie “zawroty głowy” może oznaczać prawdziwe vertigo (uczucie wirowania) lub uczucie kołysania w głowie. Gdy chory skarży się, że widzijak przez mgłę, może to wskazywać na podwójne widzenie. W przypadku niedowładu bez ubytków czucia pacjent może mówić, że kończyna jest nieczuła.
- Zasięg objawów ubytkowych. Należy dowiedzieć się, czy niedowład uniemożliwia pacjentowi wykonywanie jakiejś czynności. Czy pacjent był w stanie normalnie chodzić, czy musiał podpierać się laską, czy mógł unieść rękę nad głową?
- Początek. Jak zaczęła się choroba. Nagle, w ciągu kilku sekund, kilku minut, godzin czy dni?
- Przebieg choroby w czasie. Czy choroba postępuje (stopniowo lub skokowo), czy też po okresie pogorszenia nastąpiła stabilizacja, a może dolegliwości powracają co pewien czas? Opisując postępy choroby należy używać, tam gdzie to jest możliwe, odniesień “czynnościowych”, np., czy pacjent może biegać, chodzić wspierając się na jednej lasce, czy chodzić przy pomocy balkoniku.
- Cykliczność. Jeśli objawy występują co pewien czas, należy dowiedzieć się, jak często pojawiają się i jak długo się utrzymują.
Dobra rada: lepiej poprosić pacjenta o dokładne opisanie jednego konkretnego napadu choroby (zwłaszcza pierwszego) niż o abstrakcyjny opis typowego napadu.
Ponadto należy zebrać następujące informacje: Czynniki wyzwalajrce i przynoszące ulgę.
- Dotychczasowe leczenie i wykonane badania.
- Inne objawy neurologżczne. Należy dowiedzieć się, czy pacjent cierpi lub cierpiał na bóle głowy, czy występowały napady drgawek, omdlenia, krótkotrwała utrata przytomności, drętwienie, mrowienie lub osłabienie którejś z kończyn, zaburzenia czynności zwieraczy (nietrzymanie moczu lub stolca, zatrzymanie moczu lub zaparcia) lub zaburzenia wzroku, np. podwójne widzenie, widzenie zamglone, utrata wzroku.
- Obecny stan neurologiczny. Jakie czynności pacjent jest w stanie obecnie wykonać? Należy określić poziom sprawności w odniesieniu do codziennych czynności. Oczywiście sprawność należy oceniać oddzielnie dla każdego rodzaju czynności, biorąc pod uwagę wykonywaną pracę i zakres ruchów (czy potrafi normalnie chodzić, a jeśli nie -jaki jest stopień upośledzenia). Należy ustalić, czy pacjent potrafi samodzielnie jeść, umyć się, pójść do toalety.
Pospolite blędy
Często zdarza się, że chory chce opowiedzieć o lekarzach, u których poprzednio się leczył, o tym, jak postępowali i co mówili, a nie opisać swój stan. Informacje takie są z reguły mylące, należy je traktować z rezerwą. Jeśli mogą się okazać pożyteczne, najlepiej uzyskaćje bezpośrednio od poprzedniego lekarza. W większości przypadków skłonienie pacjenta do opowiadania o historii choroby, a nie historii kontaktów z lekarzami nie powinno sprawiać trudności.
Przebyte choroby
Informacje dotyczące przebytych chorób mają niewątpliwie duże znaczenie dla ustalenia etiologii lub związków z chorobami układu nerwowego – np. nadciśnienie ma znaczenie u pacjenta po udarze mózgu, cukrzyca jest cenną wskazówką u pacjenta z neuropatią obwodową, a przebyta operacja usunięcia nowotworu – u osób z ogniskowymi objawami mózgowymi wskazującymi na przerzuty. Warunki życiowe
Choroby układu nerwowego prowadzą często do znacznego stopnia inwalidztwa. W takich przypadkach jakość opieki nad pacjentem w dużej mierze zależy od rodzaju środowiska, w którym on przebywa, jego możliwości finansowych, rodziny i opiekunów.
Narażenie na działanie trucizn
Należy ustalić, czy chory nie jest (nie był) narażony na działanie substancji trujących (alkoholu, tytoniu, neurotoksyn przemysłowych).
Związki z chorobami układowymi
Na podstawie badania internistycznego można uzyskać dane świadczące, że obserwowane zaburzenia ze strony układu nerwowego są objawem choroby
Tętnica skroniowa
(zapalenie tętnicy skroniowej)
Wysypka (zapalenie skórno-mięśniowe)
tarczycy
Szmery tętnicy szyjnej (przejściowe ataki niec udar mózgu)
Tony serca (udar mózgu)
Ciśnienie krwi (udar mózgu)
Akcja serca (łomotanie)
Badanie klatki piersiowej (zapalenie naczyń, (rak płuc, rozstrzenie oskrzeli) podostre bakteryjne
zapalenie wsierdzia ) Palce pateczkowate (przerzuty nowotworowe do mózgu)
ogólnoustrojowej; np. miażdżyca tętnic może się objawiać jako dusznica bolesna i chromanie przestankowe, a także dawać objawy charakterystyczne dla choroby naczyniowej mózgu.