Świnka występuje na całym świecie endemicznie, powodując w cyklu 5-letnim epidemie, po których następowały lata zacisza. Większość zachorowań dotyczy dzieci w wieku szkolnym. Wśród zarejestrowanych przypadków 70% zachorowań wystąpiło wśród dzieci od 9 roku życia, a 90% wśród dzieci do 14 roku życia. W Polsce w ostatnim dziesięcioleciu rejestrowano od 60 000 do 220 000 zachorowań rocznie, a zapadalność wahała się od 155 do 581 na 100 000 osób. Na przykład podczas epidemii świnki w Polsce w 1998 roku zanotowano 217 000 zachorowań, a w kolejnym 1999 roku – ponad 90 000. Prawdopodobnie w najbliższych dwóch – trzech latach czeka nas kolejna epidemia świnki wśród małych dzieci.

Przerost migdałka gardłowego zwany w nomenklaturze medycznej również wyroślami adenoidalnymi jest to nadmierny rozrost tkanki adenoidalnej w części nosowej gardła.

Migdałek gardłowy znajduje się w nosowej części gardła, tzw. nosogardle, jest niewidoczny przy oglądaniu gardła bez narzędzi laryngologicznych, gdyż znajduje się za podniebieniem miękkim i języczkiem do tyłu i do góry idąc po tylnej ścianie gardła.

Woskowina jest naturalna wydzielina ochronną i w zwykłych warunkach nie należy jej usuwać. Dopiero nagromadzone czopy woskowinowe zamykają światło przewodu i powodują upośledzenie słuchu. Konieczne jest wtedy płukania ucha woda o temperaturze ok. 37 st. C.

Środkiem doskonale rozmiękczającym woskowinę jest 5% wodny roztwór wodorowęglanu sodowego, stosowany jako krople do ucha. Ułatwia a nawet czasem zastępuje płukanie.

Nie może płukać wodą ucha po przebytym zapaleniu ucha z ubytkami błony bębenkowej, po niektórych operacjach. Najlepiej o ile to możliwe przed płukaniem skonsultować się z lekarzem i poddać się płukaniu w gabinecie lekarskim. U ludzi starszych płukać ucho powinni tylko specjaliści. Istnieje bowiem niebezpieczeństwo rozerwania ciężkiej błony bębenkowej.

Jak się okazuje wady wymowy osób niepełnosprawnych intelektualnie są dokładnie takie same, jak u osób bez upośledzenia umysłowego. Przyjrzyj się sposobowi wypowiedzi takich osób oraz zapoznaj się wadami wymowy z jakimi mogą się borykać.

Niepełnosprawność intelektualna (w formalnoprawnej wersji: upośledzenie umysłowe) jest stanem obniżonej sprawności intelektualnej oraz współwystępującymi ograniczeniami w zakresie umiejętności przystosowawczych, takich jak:

porozumiewanie się;
samoobsługa;
uspołecznienie
samodzielność
umiejętności szkolne i inne.

Pamiętaj!

Upośledzenie umysłowe nie jest chorobą lecz stanem. Takich stanów upośledzenia wyróżnia się cztery:

lekki;
umiarkowany;
znaczny;
głęboki.

Mowa osób niepełnosprawnych intelektualnie

Niepełnosprawność intelektualna ma duży wpływ na kształtowanie się zachowań językowych, czyli na rozwój mowy. Wszystkie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną mają jednocześnie tzw. niesamoistny opóźniony rozwój mowy, przy czym nie wszystkie dzieci z opóźnionym rozwojem mowy są niepełnosprawne intelektualnie. Należy pamiętać, że często pierwszym podstawowym sygnałem niepełnosprawności intelektualnej są właśnie istotne opóźnienia językowe.

Częstość oraz złożoność wad i zaburzeń mowy jest zależna od zakresu i stopnia zaburzeń o podłożu organicznym. Im głębsza niepełnosprawność intelektualna, tym wady mowy są bardziej złożone pod względem etiopatogennym i symptologii.

Jak mówią osoby niepełnosprawne intelektualnie?

Struktura wypowiedzi osób z zaburzeniami intelektualnymi różni się pod względem jakościowym i ilościowym. Najbardziej charakterystyczne cechy ich wypowiedzi wyglądają następująco:

budują krótsze zdania;
słownictwo jest zdecydowanie uboższe niż u osób w normie intelektualnej;
posługują się przede wszystkim rzeczownikami i czasownikami;
bardzo rzadko używają pozostałych części mowy;
przeważają pojęcia konkretne, a rzadko występują w ich mowie pojęcia abstrakcyjne;
wypowiadają się zdaniami prostymi;
częściej występują błędy składniowe i gramatyczne.

Zaburzenia mowy osób niepełnosprawnych intelektualnie

U osób z niepełnosprawnością intelektualną występują te same zaburzenia mowy, co u osób w normie intelektualnej. Najczęściej powtarzającymi się, są:

dyslalia;
jąkanie
giełkot;
dysfonia;
fonastenia.

U dzieci z niepełnosprawnością intelektualną problemy te, są o wiele bardziej skomplikowane. Należy przy tym pamiętać, że im głębszy stopień upośledzenia umysłowego, tym częściej mamy do czynienia ze sprzężonymi zaburzeniami mowy.

Problem nie tylko z wymową

U osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, oprócz zaburzeń wymowy, charakterystyczne są zaburzenia w rozumieniu mowy. Dotyczą one rozumienia pojęć abstrakcyjnych oraz wypowiedzi zawierających nagromadzenie form wyrażających stosunki przestrzenne, czasowe i liczne formy fleksyjne.

Dowiedz się czym jest upośledzenie umysłowe, co może je spowodować oraz jaki ma wpływ na mowę dziecka. Mimo, że z takimi dziećmi trudniej pracuje się w kontekście logopedycznym, to jest to możliwe i co więcej wskazane.

Upośledzenie umysłowe a rozwój mowy

Jak wiadomo, każda praca z dziećmi wymaga wiele zaangażowania i pomysłowości. Praca z dziećmi upośledzonymi umysłowo wymaga dużo więcej poświęcenia, ale przede wszystkim trafnej oceny potrzeb i stawiania sobie oraz dziecku realistycznych celów. Jest to związane ze stopniem upośledzenia umysłowego oraz, co za tym idzie, możliwościami fizycznymi, a przede wszystkim intelektualnymi i psychicznymi dziecka będącego w terapii.

Często zdarza się, że dzieci z upośledzeniem umysłowym bardzo niechętnie są przyjmowane na terapię logopedyczną. Wynika to z faktu, iż uważa się, że niewiele można pomóc takim dzieciom. Najnowsze badania wskazują jednak, że odpowiednio wcześnie udzielona tym dzieciom pomoc oraz merytoryczne wsparcie dla rodziców lub opiekunów mogą przynieść znaczne korzyści.

Czym jest upośledzenie umysłowe?

Upośledzenie umysłowe nie jest chorobą. Jest to pojęcie określające obniżony w stosunku do przeciętnego stan sprawności intelektualnej, powstały w okresie rozwojowym, któremu towarzyszą obniżone zdolności przystosowawcze. Na przestrzeni ostatnich lat zaszły ogromne zmiany zarówno w nomenklaturze, sposobie rozumienia przyczyn, jak i w podejściu terapeutycznym, a co za tym idzie z reedukacją osób z obniżonym intelektem.
Niepełnosprawność umysłowa jest wynikiem uszkodzenia centralnego układu nerwowego (CUN). Skutkiem tego są zmiany w procesie tworzenia się pojęć i myśleniu pojęciowym oraz zaburzenia kontroli i regulacji funkcji mowy. Zaburzenia powstają także w sferze myśli i szybkim rozumieniu mowy.

Przyczyny upośledzenia umysłowego

W dużej liczbie przypadków nie do końca jest możliwe ustalenie przyczyn upośledzenia umysłowego. Jest jednak kilka czynników, które mogą je spowodować, np.:
zaburzenia genetyczne powstałe na skutek działania szkodliwych czynników jeszcze przed zapłodnieniem
po zapłodnieniu tzn. w procesie rozwoju ontogenetycznego, mogą powstać na skutek np. chorób przebytych w okresie ciąży, przyjmowanych leków lub używek
urazy okołoporodowe (urazy czaszki, niedotlenienia, przedwczesne porody) oraz po urodzeniu się dziecka (urazy czaszki, infekcje mózgowe, zatrucia czynnikami toksycznymi takimi, jak leki, tlenek węgla lub innymi substancjami toksycznymi spożytymi przez dzieci najczęściej pod nieobecność rodziców).

Testy IQ Wechslera – wyznacznik upośledzenia

Podstawą klasyfikacji upośledzenia umysłowego według DSM – IV jest wartość ilorazu inteligencji ( IQ ) uzyskanego na podstawie testów IQ Wechslera.

Iloraz inteligencji 67 – 52 – lekki stopień upośledzenia (zwany dawniej debilizmem), który pozwala na umieszczenie jednostki w szkole specjalnej, integracyjnej, terapeutycznej lub masowej, w klasie z nauczaniem indywidualnym). Dzieci z takim stopniem upośledzenia są w stanie rozwinąć umiejętności społeczne i zdolność porozumiewania się, a także mogą opanować zdolności szkolne do poziomu klasy 6, ale nieco wolniej. Dzieci te zaczynają mówić około trzeciego roku życia, a zdania wypowiadają zwykle w wieku 5-6 lat.

Iloraz inteligencji 51 – 36 – umiarkowany stopień upośledzenia (zwany dawniej imbecylizmem). Jednostki takie zdolne są nauczyć się czytać i pisać oraz wykonywać pewne czynności zawodowe. Dzieci z tym stopniem upośledzenia umysłowego wypowiadają pierwsze słowa około 5, a zdania około 8-10 roku życia. Ich mowa to często kilka słów lub równoważników zdań bez stosowania reguł gramatycznych. Rozumienie mowy jest zawsze lepsze od mówienia. Tempo mowy jest wolniejsze, a rytm mowy może być zaburzony.

Iloraz inteligencji 35 – 20 – znaczny stopień upośledzenia (zwany dawniej imbecylizm). Dzieci z umiarkowanym i znacznym upośledzeniem mogą zostać umieszczone w szkole integracyjnej, specjalnej lub w szkole życia. Są zdolne do nauczenia się mowy i wykonywania podstawowych czynności samoobsługowych

Iloraz inteligencji 19 – 0 – głęboki stopień upośledzenia (zwany dawniej idiotyzmem). Osoby takie są najczęściej umieszczane w specjalnych placówkach lub pozostają pod opieką domową. Jest to najcięższy stopień upośledzenia umysłowego, gdzie jednostka nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Zasób słów jest znikomy, a komunikacja prymitywna.

U dzieci z upośledzeniem umysłowym częściej niż wśród normalnych mogą wystąpić braki w słownictwie, agramatyzmy, nieprawidłowości w budowie zdań lub wadliwa artykulacja. Stopień tych zaburzeń związany jest ściśle ze stopniem upośledzenia umysłowego. Rozwój mowy jest opóźniony, a wady wymowy są bardziej złożone niż u dzieci w pełni sprawnych.

Literatura:
Vademecum lekarza ogólnego, pod red. W. Brühla i R. Brzozowskiego, PZWL, Warszawa 1990
Logopedia – Pytania i odpowiedzi, pod red. Gałkowski T. i Jastrzębowska G., Uniwersytet Opolski, Opole 2003
Podstawy neurologopedii, pod red. Gałkowski T., Szeląg E., Jastrzębowska G., Uniwersytet Opolski, Opole 2005
Encyklopedia zdrowia, pod red. W.S. Gomułki i W. Rewelskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992
Styczek I., Logopedia, PWN, Warszawa 1979
Zaleski T., Opóźnienia w rozwoju mowy, PZWL Warszawa 2002

Istota zaburzeń

Najczęstszą przyczyną nieprawidłowej wymowy głosek p, b może być słaba praca artykulatorów. Do zaburzenia tych glosek może dochodzić gdy mięśnie warg nie pracują prawidłowo, gdy mamy do czynienia z wadami zgryzu, niedomykaniem ust. Dlatego też, w ramach ćwiczeń usprawniających pracę artykulatorów proponuje się: masowanie warg zębami, mruczenie przy silnie zaciśnietych wargach, układanie dolnej wargi na górną i górnej na dolną, naprzemienne rozciąganie lewego i prawego kącika ust ze zwartymi wargami i ściśniętymi zębami, parskanie, „żucie” warg, nadymanie policzków itp.
Istota terapii

Do wywoływania tych głosek często wystarczy jedynie sam pokaz. Jeśli nie przyniesie on skutku, prosi się dziecko o zaciśnięcie warg i gwałtowne wypchnięcie powietrza z ust.
Do metod wywoływania głosek p, b należą również metody substytucyjne. Jedna znich jest wywoływanie głoski b z głoski u. Poleca się pacjentowi, by w czasie wymawiania u naprzemiennie zwierał i rozwierał wargi. Z kolei szeptem wymawiane b przekształca się w p.

Istota zaburzeń

Głoska ta stosunkowo rzadko jest zniekształcana. Najczęściej jest zastępowana przez j, ewentualnie przez r. Wywołanie i doprowadzenie do starannej wymowy tej głoski tj. do kontaktu czubka języka z wałkiem dziąsłowym i ruchu języka w płaszczyźnie pionowej, jest niezwykle ważne także z uwagi na to, że ten układ artykulacyjny stanowi punkt wyjścia do terapii sygmatyzmu (głosek sz, ż, cz, dż) oraz terapii rotacyzmu (głoski r).

Istota badania

Głównie w terapii lambdacyzmu głównie stosuje się ćwiczenia mające na celu doprowadzenie do pionizacji języka np. unoszenie języka za górne zęby i cofanie go do podniebienia miękkiego. Po wyćwiczeniu języka, do pojawienia się głoski l, wystarczy jedynie pokaz właściwego sposobu jej artykulacji.

Istota zaburzeń

Określenie słuch fonemowy (fonematyczny) wywodzi się od terminu fonem . Fonem jest nazwą całej klasy dźwięków, które mają ten sam zespół cech wyróżniających (dystynktywnych, np.dźwięczność) i pełnią tę samą funkcję w wyrazie. Słuch fonemowy jest specyficzną ludzką zdolnością do odbierania i identyfikowania pojedynczych fonemów w wyrazach a w rezultacie do rozróżniania słów.
Dzieci z zaburzonym słuchem fonemowym mogą mieć trudności z rozróżnianiem tzw. paronimów czyli słów różniących się jedną głoską np. t – d. Sprawne działanie analizatora słuchowego jest także podstawą prawidłowgo pisania i czytania. Te czynności usprawniają się wraz z rozwojem dziecka. Zaburzenia słuchu fonemowego mogš być przyczyną nieprawidłowego odczytywania znaczeń wyrazów np. buty – budy.

Istota badania

Najintensywniejszy rozwój słuchu fonemowego przypada między 1 a 2 rokiem życia.
Istotą badania słuchu fonemowego jest stwierdzenie czy dziecko nie ma trudności w rozróżnianiu słów brzmiących podobnie a więc czy potrafi dokonać identyfikacji poszczególnych fonemów w wyrazie. Jest to bardzo ważne, gdyż zaburzenia tego typu prowadzą w konsekwencji do błędnie dokonywanej analizy i syntezy słuchowej, która jest podstawową czynnością w nauce czytania i pisania a także dalszego rozwoju artykulacji dziecka.

Przebieg badania – opis programu

Na stronie znajdują się trzy obrazki np. budy – buty – parasol. Ten zestaw wyrazów różni się opozycją fonemową t – d (buty – budy) natomiast wyraz parasol, jest tu umieszczony w celu zmniejszenia przypadkowości wyboru badanego. Dziecko dobrze różnicujące fonemy w wyrazach nie ma problemu ze wskazaniem prawidłowych obrazków o które prosimy w badaniu.

Poniżej obrazków znajduje się „słoneczko”, które prosi dziecko o wskazanie jednego z obrazków. Prowadzący badanie najeżdża myszką na jeden z trzech obszarów kwadratu ze „słoneczkiem”.
Kiedy najedziemy myszką na któryś z trzech obszarów kwadratu usłyszymy nazwę jednego
z obrazków umieszczonych powyżej. Jest to zarazem prośba o wskazanie wywołanego obrazka również poprzez najechanie (nie klikanie) na niego. Ważne jest aby tych prób było więcej niż jedna, ponieważ tylko wtedy będziemy mogli postawić prawidłową diagnozę i ocenić trafność badania.

UWAGA ! W momencie kiedy nie posiadamy komputera multimedialnego, bądź też nie odpowiada nam jakość dźwięku ( jest ona bezpośrednio związana z formatem zapisu dźwięku możliwym do umieszczenia na tychże stronach WWW ) przeprowadzając badanie, możemy sami wypowiadać nazwy obrazków, jednakże staramy się aby dziecko nie widziało naszych ust.

Powyżej obrazków znajduje się pasek narzędzi, który pozwala nam swobodnie poruszać się pomiędzy poszczególnymi, wybranymi przez osobę przeprowadzajacš badanie, opozycjami fonemowymi. Po pasku narzędzi poruszamy się, klikając na wybraną opozycję fonemową. Pomiedzy kolejnymi opozycjami możemy również poruszać się klikając na „drzwi” ze wskazówką „dalej”. Będziemy wtedy kolejno przechodzić do następnych opozycji.

W każdej chwili możemy wycofać się z programu.

Diagnoza

W badaniu słuchu fonemowego ważne jest aby prób wskazania prawidłowego obrazka, o który prosi prowadzący badanie było więcej niż trzy. Możemy wówczas z większą pewnością stwierdzić czy dziecko ma zaburzony słuch fonemowy lub wykluczyć tego typu zaburzenia.

Rotacyzm to zaburzenie artykulacji polegające na nieprawidłowej realizacji głoski r. Głoska ta może być przez dziecko deformowana (rotacyzm właściwy), zamieniana na inna głoskę (pararotacyzm) lub opuszczana (mogirotacyzm). Ponieważ jest to jedna z ostatnich głosek pojawiajacych się w toku rozwoju mowy dziecka, cechuje ją największa liczba zniekształceń.

Dość często zdarza się, że przyczyną rotacyzmu właściwego u małych dzieci (do 5 roku życia) jest nieprawidłowa postawa najbliższego otoczenia, które nie akceptuje faktu substytuowania lub opuszczania głoski r. W takiej sytuacji dzieci, u których brak jeszcze gotowości aparatu artykulacyjnego do wymawiania r prawidłowego, czyli dziąsłowego, poszukują artykulacji zastępczych, łatwiejszych dla nich do zrealizowania (np. r języczkowe, gardłowe itp.).

Zdarza się również, że dziecko 6 – letnie wymawiające wszystkie głoski prawidłowo substytuuje głoskę r głoską l (właściwie realizowaną), przy czym prawidłowo sie rozwija, ma dobry słuch i w pełni sprawny aparat artykulacyjny.
Dane te świadczą o tym, że brak r jest zjawiskiem rozwojowym, tzn. wynika jedynie z indywidualnego tempa i rytmu rozwoju dziecka.