Jeśli dziecko ma problemy z oddychaniem przez nos, oddycha przez usta, chodzi z otwartą buzią, przybierając „gapowaty” wyraz twarzy, mowa ma charakter nosowy oraz zdarza się mu chrapać podczas snu należy zasięgnąć porady u lekarza laryngologa.

Migdałek trzeci nie jest widoczny przy normalnym oglądaniu gardła. Ocenić migdałek gardłowy jest w stanie tylko lekarz laryngolog. Laryngolog oceni migdałek gardłowy (badanie lusterkiem, bezpośrednia ocena palpacyjna, badanie endoskopem) i w razie potrzeby wdroży odpowiednie leczenie.

Przerost tak zwanego trzeciego migdałka prowadzić może do wielu niekorzystnych zmian. Znajduje się on na tylnej ścianie nosogardła i powiększając się stale lub okresowo upośledza jego drożność, co objawia się zaburzeniami w oddychaniu przez nos (dziecko oddycha przez usta, chodzi z otwartą buzią, przybierając „gapowaty” wyraz twarzy) oraz chrapaniem podczas snu. Nos oczyszcza, ogrzewa i nawilża wdychane powietrze. Natomiast oddychanie przez usta powoduje, że dziecko wdycha suche i zimne powietrze, skutkiem czego łatwiej dochodzi do infekcji w obrębie górnych dróg oddechowych. Upośledzenie wentylacji nosa zmniejsza też wentylację zatok przynosowych poprzez ich naturalne ujścia, co sprzyja stanom zapalnym zatok. Powiększony migdałek gardłowy uciska również na znajdujące się w jego pobliżu ujścia trąbek słuchowych. Ich zamkniecie powoduje blokadę naturalnej drogi upowietrzniania jam bębenkowych ucha środkowego oraz ewakuacji powstającej tam wydzieliny. Zaburzenia te objawiają się nawracającymi wysiękowymi zapaleniami uszu, przewlekłym zaleganiem płynu w jamach bębenkowych oraz wynikającym z tego niedosłuchem o charakterze przewodzeniowym.

Różnego rodzaju infekcjom w obrębie górnych dróg oddechowych (zapalenie nosa i gardła, zapalenie migdałków) towarzyszy odczynowe powiększanie się skupisk tkanki limfatycznej. Długotrwała stymulacja tkanki limfatycznej tej okolicy może powodować trwałe lub przejściowe powiększenie się trzeciego migdałka. Dlatego najczęstszą przyczyną przerostu migdałka gardłowego są nawracające oraz przewlekłe stany zapalne górnych dróg oddechowych.

Migdałek gardłowy, zwany też trzecim migdałkiem jest zbudowany z tkanki limfatycznej, która zawiera komórki odpornościowe niszczące drobnoustroje atakujące organizm. Wraz z parą migdałków podniebiennych oraz innymi, mniejszymi skupiskami tkanki limfatycznej, migdałek gardłowy stanowi barierę ochronną organizmu, tworzącą tzw. pierścień chłonny gardłowy – pierścień Waldeyera.

Jeśli dziecko ma problemy z oddychaniem przez nos, oddycha przez usta, chodzi z otwartą buzią, przybierając „gapowaty” wyraz twarzy, mowa ma charakter nosowy oraz zdarza się mu chrapać podczas snu należy pomyśleć o przeroście migdałka gardłowego.

Alergiczny nieżyt nosa, podobnie jak inne choroby alergiczne wymaga przewlekłego postępowania. Celem leczenia jest całkowite ustąpienie objawów lub ich kontrola. Ważna jest wiedza na temat choroby. Pozwala ona unikać sytuacji, w których dochodzić może do uczulenia oraz pozwala właściwie postępować, gdy pojawią się objawy alergii.

Najważniejsze jest rozpoznanie alergenu i unikanie go. W przypadku alergii pokarmowej jest to w pełni możliwe – po prostu nie je się uczulających pokarmów. W przypadku uczulenia na pyłki roślin, jest to już trudniejsze – trudno wyobrazić sobie niewdychanie pyłków unoszących się w powietrzu.

Osoba u której przyczyną alergicznego nieżytu nosa jest stwierdzone uczulenie na pyłki dla uniknięcia dolegliwości nie powinna przebywać na zewnątrz w okresie gdy intensywnie pylą rośliny – pomocne będzie sprawdzanie komunikatów o stężeniu pyłków (TV, Internet). W okresie pylenia wskazane jest przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych, wychodzenie po obfitych opadach deszczu, po powrocie unikanie kontaktu z odzieżą, na której są pyłki, koszenie trawnika wokół domu przez inna osobę, odpoczynek nad zbiornikami wodnymi.

Podobnie alergenów powinny unikać osoby z całorocznym alergicznym nieżytem nosa. W mieszkaniach osób z dolegliwościami powodowanymi przez uczulenie na roztocza kurzu domowego nie powinno być mebli tapicerowanych, dywanów, narzut, kap, grubych zasłon, które niejako magazynują kurz i przez to są rezerwuarem roztoczy. Materac można obszyć specjalnym materiałem nieprzepuszczającym alergenów, podobnie można stosować takie poszewki. Trzeba regularnie odkurzać i trzepać materac, na którym się śpi, często prać pościel. Należałoby używać odkurzaczy z filtrem o wysokiej efektywności. Koce i pościel należy poddawać działaniu latem słońca a zimą mrozu – zabijają one roztocza.

Leczenie farmakologiczne prowadzi lekarz – należy ściśle stosować się do wskazań lekarskich. Najważniejszymi lekami w alergiach są leki przeciwhistaminowe, które blokują mechanizm alergii (np. loratadyna, cetyryzyna w postaci tabletek przyjmowanych raz dziennie) oraz stosowane miejscowo glikokortykosterydy działające przeciwzapalnie (aerozole do nosa, np. flutikazon). Krótkoterminowo, do kilku dni, do łagodzenia objawów nieżytu, a szczególnie wodnistej wydzieliny można stosować leki obkurczające naczynia krwionośne w błonie śluzowej nosa (krople, aerozole do nosa – np. oksymetazolina lub tabletki – np. pseudoefedryna).

Bardzo istotne dla każdego chorego, niezależnie od podjętego leczenia farmakologicznego, jest odczulanie. Jest to domena alergologów, takie leczenia prowadzi się w odpowiednio wyposażonych gabinetach, środkami sprawdzonymi, atestowanymi i z odpowiednią ostrożnością. Immunoterapia swoista (to inna nazwa odczulania) polega na podawaniu choremu określonego alergenu we wzrastających stężeniach, co kilka lub kilkanaście dni, zaczynając od bardzo małych dawek. Chodzi o „przyzwyczajenie” organizmu do coraz większych dawek alergenu, tak by w końcu układ immunologiczny człowieka przestał na tę substancję reagować. Leczenie jest długotrwałe i wymaga znacznej dyscypliny ze strony pacjenta, który musi regularnie zgłaszać się celem podania kolejnej dawki.

Połączenie odpowiedniego postępowania pacjenta (unikanie alergenu), dobrej terapii farmakologicznej i odczulania daje zwykle gwarancję powodzenia – ustąpienia dolegliwości.

Lekarz w badaniu laryngologicznym oglądając jamę nosową osoby z alergicznym nieżytem nosa stwierdza obrzęk śluzówki nosa, zaczerwienienie lub zasinienie błony śluzowej. Podejrzewając na podstawie wywiadu oraz badania nieżyt alergiczny zleca dalsze badania.

Dla potwierdzenia rozpoznania alergii stosuje się różne rodzaje badań. Należą do nich testy skórne wykonywane w gabinetach alergologów. Są to testy polegające na wprowadzeniu bezpośrednio do skóry lub nałożeniu na nią różnych alergenów w bardzo małym stężeniu oraz histaminy jako kontroli – bąbel powstający na skórze w miejscu nakroplenia histaminy jest „odnośnikiem” dla reakcji wywołanej przez alergeny używane w teście. W testach mierzy się reakcję na histaminę (traktując jako kontrolę dodatnią) i zmiany w miejscu nakroplenia danego alergenu odnosząc je do wielkości bąbla po histaminie. Jeśli w miejscu kontaktu alergenu ze skórą pojawi się bąbel i zaczerwienienie świadczy to o uczuleniu na dany alergen.

Bada się również stężenie immunoglobuliny IgE we krwi – po pobraniu krwi wykonuje się specjalne badania laboratoryjne. Wysoki poziom IgE, przekraczający ustalone normy, świadczyć może o alergii.

W razie wątpliwości co do rozpoznania u osób dorosłych lekarz może zlecić wykonanie tomografii komputerowej zatok obocznych nosa, co pozwala różnicować inne przyczyny dolegliwości (przewlekłe zapalenie zatok). U dzieci, z objawami zatkanego nosa, które oddychają ustami, należy wykluczyć przerost trzeciego migdałka, u starszych – skrzywienie przegrody nosa.

Podczas kaszlu następuje gwałtowne wyrzucenie powietrza zawartego w płucach. Wskutek tego powietrze zostaje wydalone z dużym przyspieszeniem, które pozwala porwać ze sobą cząstki ciał obcych, znajdujących się w drogach oddechowych, lub zalegającej wydzieliny w oskrzelach. Szybkość, jaką nabiera strumień wyrzuconego powietrza podczas kaszlu, dochodzi w oskrzelach do 30 m/s, w krtani nawet od 50 do 120 m/s.

W okresie jesienno-zimowym ból gardła jest zwykle spowodowany ostrym wirusowym zapaleniem gardła. Jednak należy pamiętać, że ból gardła może być także objawem poważniejszej choroby, choć ma to miejsce o wiele rzadziej niż opisywane w tym artykule przeziębienia. Dlatego lekarz powinien zawsze dokładnie obejrzeć i zbadać gardło.

Inne przyczyny bólu gardła:
Ból gardła spowodowany poprzez urazy mechaniczne, przez ciało obce (kość, ość, zabawki u dzieci).
Ból gardła towarzyszący dziecięcym chorobom zakaźnym o ostrym przebiegu (ospa, odra).
Ból towarzyszący zapaleniu jamy ustnej, zapaleniu dziąseł, próchnicy.
Ból towarzyszący bakteryjnemu zapaleniu migdałków podniebiennych (angina).
Silny ból gardła u dzieci w opryszczkowym zapaleniu jamy ustnej, szkarlatynie i mononukleozie zakaźnej.
Ból będący reakcją śluzówki gardła na zanieczyszczenie atmosfery, zapylenie, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, przebywanie w pomieszczeniu o suchym powietrzu, spożywanie ostrych i gorących potraw.

Jak unikać infekcji?
Ważne jest odpowiednie odżywianie się (warzywa, owoce, mięso), które znacząco wpływa na wzrost odporności.
Wyeliminowanie alkoholu i papierosów (czynników drażniących błonę śluzową gardła, osłabiających odporność).
Odpowiednia ilość odpoczynku i snu (regeneracja organizmu).
Aktywność fizyczna, gimnastyka (poprawia wydolność krążeniowo – oddechową, wpływa na wzrost odporności, poprawia samopoczucie).
Hartowanie ciała (przyzwyczajanie organizmu do niskich temperatur, wietrzenie pomieszczeń, gdy pogoda na to pozwala, polewanie ciała chłodną wodą pod prysznicem).
Ubiór (unikanie zarówno przegrzania jak i nadmiernego schłodzenia organizmu).
Noszenie nakrycia głowy (40% ciepła z ustroju „ucieka” przez głowę).
Unikanie dusznych, zatłoczonych pomieszczeń; wietrzenie pomieszceń.
Nie należy bagatelizować „błahych” infekcji, lecz pomóc organizmowi w zwalczaniu ich zanim rozwiną się w poważniejszą chorobę.