Zespół napięcia przedmiesiączkowego występuje u około 30 – 60% miesiączkujących kobiet, niewiele z nich zgłasza się do lekarza. Około 5% kobiet ma dolegliwości tak silne, że uniemożliwiają one normalną pracę.

Zespół napięcia przedmiesiączkowego jest jednostką chorobową, omawianą w każdym współczesnym podręczniku ginekologii. Obejmuje szereg objawów powodujących nasilenie zaburzeń emocjonalnych i fizycznych, pojawiających się przed miesiączką i ustępujących tuż po jej rozpoczęciu. Pojawiające się dolegliwości powodują znaczne pogorszenie nastroju oraz ogólne złe samopoczucie kobiet, wpływają też pośrednio na ich otoczenie.

Zwiększona potrzeba snu jest też prawie powszechnym objawem we wczesnej ciąży. Jest to reakcja na poważne zmiany, które zachodzą w organizmie kobiety. Najlepszym sposobem na uporanie się z ospałością w ciąży jest odpoczynek.

Miażdżyca to przewlekły, postępujący proces chorobowy. Pod wpływem wielu czynników dochodzić może do uszkodzenia błony wewnętrznej naczyń tętniczych, zmiany komórek mięśni gładkich ściany tętnicy i tworzenia tkanki łącznej. Na skutek patologicznych procesów wytwórczych i zwyrodnieniowych powstaje i narasta zwężająca tętnicę płytka miażdżycowa. Ta płytka w ścianie tętnicy ulega potem zwapnieniu. Co tworzy taką płytkę? Głównie lipidy – cholesterol i jego estry. Ważną rolę w procesie miażdżycowym odgrywa układ krzepnięcia. Początkowo, po uszkodzeniu śródbłonka (błony wewnętrznej tętnicy) tworzą się drobne przyścienne zakrzepy. W bardziej zaawansowanej chorobie, w późniejszym okresie taka płytka miażdżycowa może pękać, dochodzi wtedy do większych zakrzepów, niekiedy z zamknięciem światła całej tętnicy, co powoduje przerwanie przepływu krwi. Krew płynąc do tkanek poprzez tętnice odżywia jak wiadomo te tkanki. Jeśli tętnica zostanie zamknięta przez zakrzep powstały wskutek procesu związanego z pęknięciem płytki miażdżycowej może dojść do martwicy, a więc zawału obszaru narządu zaopatrywanego przez to naczynie. Taki właśnie jest mechanizm powstawania zawału serca i zawału mózgu.

Miażdżyca jest chorobą tętnic, polegającą na powstaniu w ich błonie wewnętrznej i środkowej zmian prowadzących do zmniejszenia elastyczności ścian i zwężających światło (przekrój) tych naczyń. Procesy wywołujące miażdżycę są skomplikowane i złożone. Miażdżyca jest przyczyną wielu chorób układu krążenia, jest główną przyczyną śmierci mieszkańców krajów zachodnich.

W przypadku depresji i innych uciążliwych objawów związanych z menopauzą, bez wątpienia ważna jest konsultacja z lekarzem, a także z psychoterapeutą. Aby terapia zakończyła się sukcesem, ważna jest współpraca pacjentki z lekarzem i obopólne zaufanie. Nie bez znaczenia jest też wsparcie najbliższej rodziny pacjentki.

Fitohormony, związki pochodzenia roślinnego, obecne m. in. w nasionach soi oraz lnu, są podobne w swej budowie do hormonów kobiecych – estrogenów. Niektórzy autorzy podają, że na terenach gdzie spożywa się wiele produktów sojowych np. w Japonii – dolegliwości okresu menopauzy, takie jak uderzenie gorąca – występują tylko u 15% badanych kobiet. Dla kontrastu – w Ameryce Północnej, gdzie spożycie soi jest bardzo małe, uderzenia gorąca występują aż u 85% kobiet. Preparaty fitohormonalne zyskały dla siebie pozycję w poprawie jakości życia kobiety w okresie menopauzy, ze względu na fakt, iż cechuje je duży profil bezpieczeństwa. Preparaty te pomagają zahamować uderzenia gorąca oraz poty nocne, obniżają stany depresyjne i łagodzą huśtawkę nastrojów, zapewniają ochronę kościom i sercu i normalizują gospodarkę lipidową. Preparaty te, dostępne w aptekach, często uzupełniane są w witaminy z grupy B i magnez wpływające na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, czy np. melisę o działaniu uspokajającym, relaksującym i ułatwiającym zasypianie. Oczywiście należy zasięgnąć porady lekarza przed rozpoczęciem przyjmowania opisywanych środków.

Dotychczas popularną, ale i tak mało znaną wśród kobiet, metodą przywracania poziomu hormonów do poziomu niewzmagającego dolegliwości, była Hormonalna Terapia Zastępcza. HTZ polega na przyjmowaniu syntetycznych estrogenów i gestagenów (związków podobnych do naturalnego progesteronu) w dawkach terapeutycznych.

Prowadzeniem hormonalnej terapii zastępczej zajmują się lekarze ginekolodzy. Stosowanie HTZ przynosi subiektywną poprawę jakości życia, zapobiega osteoporozie, chorobie Alzheimera, znosi objawy uczucia uderzeń gorąca i potów nocnych oraz zmienności nastrojów. HTZ jak do niedawna uważano nie jest jednak metodą prewencyjną chorób serca, zatem nie zapobiega chorobom układu krążenia.

Menopauza z medycznego punktu widzenia oznacza związaną z wiekiem dysfunkcję jajników i zmniejszenie przez nie wydzielania estrogenów – hormonów odpowiadających za wiele przemian metabolicznych w organizmie kobiet. Ten naturalny proces przygotowuje kobietę do wejścia w okres poprodukcyjny, bowiem wygasają jej czynności rozrodcze. Obniża się też poziom libido, choć menopauza nie oznacza końca aktywności seksualnej, jak się potocznie uważa. W okresie menopauzalnym wiotczeje skóra i słabnie siła mięśni. Dodatkowo, pojawia się suchość pochwy wzmagająca dyskomfort przy współżyciu.

Sama menopauza nie jest stanem chorobowym, ale „pomaga” rozwinąć się groźnym schorzeniom: nadciśnieniu i miażdżycy, osteoporozie, cukrzycy typu II, nowotworom, otyłości, wzrasta zagrożenie zawałem serca. Przyczynia się też do obniżenia jakości życia kobiet i zwiększa podatność na wahania nastrojów.

Badania naukowe przeprowadzone na kobietach z krajów europejskich, pozwalają wnikliwiej spojrzeć na problem menopauzy, podkreślając znaczenie czynników psychologicznych. U 95% badanych kobiet stwierdzono występowanie objawów klimakterycznych: uderzenia gorąca (opisywane jako gwałtowne uczucie gorąca w klatce piersiowej, przesuwające się pod szyję do twarzy), poty nocne, kołatanie serca, zawroty głowy. Ponad połowa kobiet skarżyła się na zmiany nastroju, a aż 58% kobiet cierpiało na bezsenność.

Stwierdzono takie objawy jak zmiany nastrojów od euforii do depresji, płaczliwość i niemożność kontroli nad gniewem i negatywnymi emocjami, zaburzenia snu związane z niepokojem wewnętrznym, napady lęku, trudności w skupieniu uwagi, pobudzenie ruchowe i słowotok.

Podobne wyniki uzyskano w polskim badaniu. Polki skarżyły się najczęściej na nastroje depresyjne: obawę przed przyszłością, niepokoje i płytki sen oraz wczesne budzenie się. Bardzo często mówiły o drażliwości i utracie zainteresowań. Trudności ze snem i ciągłym budzeniem się w nocy wzmagają drażliwość za dnia i obniżają nastrój, potęgując wrażenie braku kontroli i wzmagając stres.