Wiele kobiet cierpi z powodu endometriozy, powodującej silne skurcze i bóle w miednicy lub brzuchu. Skargi zgłaszane przez poszczególne kobiety są różne i zależą od lokalizacji endometriozy. Aby zrozumieć, dlaczego i kiedy pojawiają się te objawy, sprawdź najpierw, co to jest endometrioza.

Objawy bólowe mają zwykle związek z cyklem miesiączkowym, zaczynają się na kilka dni przed początkiem miesiączki i trwają do jej zakończenia, ale mogą pojawiać się także podczas stosunku, oddawania moczu lub stolca.

Macica jest wyścielona błoną śluzową, zbudowaną ze specjalnych komórek, które reagują na cykliczne zmiany hormonalne zachodzące u kobiety. Najpierw jest ona bogata w krew i stanowi odżywcze środowisko dla zapłodnionego jaja, z którego rozwija się dziecko. Jeśli jajo nie napotka plemnika i nie dojdzie do zapłodnienia, nie ma potrzeby utrzymywania tej bogatej wyściółki. Wtedy ulega ona złuszczeniu i zostaje wydalona – zjawisko to nazywamy menstruacją, czyli krwawieniem miesiączkowym.

Ten proces zachodzący w macicy, podczas którego błona śluzowa jest najpierw odnawiana, a potem złuszczana, powtarza się co miesiąc aż do okresu przekwitania. Wówczas zatrzymuje się, ponieważ sterujące nim hormony nie są już wytwarzane w wystarczających ilościach. U kobiet cierpiących na endometriozę fragmenty tkanki normalnie znajdującej się w macicy, z pewnych nieznanych przyczyn, zawędrowały do innych okolic miednicy – do jajników, sklepienia pochwy, jajowodów, a sporadycznie nawet do ściany jelita.

I chociaż te wędrowne komórki nie spełniają żadnej funkcji, zachowują się tak, jak gdyby znajdowały się w macicy – obrzmiewają, kurczą się i krwawią w odpowiedzi na comiesięczne zmiany hormonalne. Wyobraź sobie ból, jaki te skrawki tkanki macicznej mogą powodować znajdując się na jajniku lub na ścianie jelita. To jest właśnie to, co rozumiemy przez pojęcie endometriozy.

Właściwie nie ma żadnego leczenia endometriozy. Leczenie zasadniczo polega na poprawieniu samopoczucia pacjentki. Jedynym sposobem przerwania tych dolegliwości jest zatrzymanie miesiączek – tak na przykład dzieje się w czasie ciąży – ale jest to skuteczne jedynie przez 9 miesięcy! Możesz przedłużyć ten wolny od bólów okres, karmiąc piersią swoje dziecko, gdyż powoduje to zmiany hormonalne, tłumiące te wędrujące fragmenty tkanki macicy.

Skutecznym lekiem w endometriozie są preparaty hormonalne, stosowane w formie aerozolu do nosa dwa razy dziennie przez 6 miesięcy. Ale likwidując dolegliwości bólowe, jednocześnie powodują zatrzymanie miesiączek. Ponieważ preparat wywiera swoje działanie przez blokowanie wytwarzania estrogenów, może dawać uderzenia gorąca, zmniejszyć twoje chęci na współżycie i zwiększyć utratę wapnia z kości – dokładnie te same objawy obecnie są w okresie przekwitania.

Przyjmuj więc preparaty wapniowe łącznie z tym lekiem. Nie stosuj go, jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią lub gdy rozpoznanie endometriozy nie jest absolutnie pewne. Jeśli z jakiegoś powodu nie możesz stosować tego preparatu, objawy endometriozy mogą stłumić pigułki antykoncepcyjne. Jeśli masz tylko jedną małą wysepkę endometriozy, może być ona usunięta laserem za pomocą laparoskopu (instrumentu, który umożliwia obejrzenie wnętrza brzucha i miednicy). Niestety, nie jest to możliwe, gdy endometrioza zlokalizowana jest na jelicie.
Jeśli ból powodowany przez endometriozę jest intensywny i nie udaje się go opanować za pomocą leków, czasem niezbędne jest wykonanie operacji i usunięcie tkanek powodujących te kłopoty. Ale takie operacje nie zawsze są skuteczne, zwłaszcza jeśli wyspy endometriozy są rozsiane, w związku z czym wykonywane są tylko w ostateczności.

Źródło artykułu: I. Rosenfeld „Jak leczyć twoją chorobę? Która metoda jest najlepsza?”

Coraz częściej w literaturze fachowej, gabinetach lekarskich i na internetowych forach pojawia się pojęcie zespołu PCO (choroba znana także jako zespół Steina i Leventhala). Za skrótem kryje się szczególna postać torbieli jajników: oba jajniki usiane są wieloma drobnymi torbielkami o maksymalnej średnicy 10 mm.

Może to dawać wiele objawów. Podobnie jak endometrioza, zespół PCO jest nieuleczalny, lecz uchodzi za możliwy do opanowania. Inna analogia do endometriozy: zespół PCO bada się obecnie w wielu krajach na świecie, chociaż znany jest tak naprawdę od kilkuset lat (informacje odnalezione w medycznej literaturze specjalistycznej). W badaniach masowych zwrócono uwagę na fakt, że często o zespole PCO decydują skłonności rodzinne.
Objawy
Najistotniejsze jest to, że jajniki nie mogą normalnie funkcjonować, dlatego zespół PCO diagnozuje się często w ramach leczenia niepłodności: kobieta cierpi na zaburzenia cyklu, nie ma owulacji, a więc nie zachodzi w ciążę.

Wykonując laparoskopię, można rozpoznać zmiany typowe dla PCO: liczne przedwcześnie ginące pęcherzyki Graafa tworzą blizny, które na dłuższą metę pogrubiają i utwardzają obszar korowy jajnika niczym tkanka łączna. Powierzchnia jajnika wydaje się lśniąco biaława i traci normalną, bruzdowaną strukturę. Ogólnie jajnik jest powiększony.

Jajniki o zmienionej anatomii i funkcjach są wynikiem wszechstronnie uwarunkowanego zaburzenia hormonalnego, polegającego na chorobliwym nadmiarze hormonów męskich (hiperandrogenemia). To sprawia, że nie dochodzi do regularnego comiesięcznego dojrzewania pęcherzyka Graafa, a więc także do owulacji. Z pęcherzyka, który zawierał komórkę jajową, nie tworzy się ciałko żółte, a tym samym brak progesteronu, który normalnie w drugiej połowie cyklu jest przez nie tworzony. Wskutek tego odstępy między miesiączkami wydłużają się aż do całkowitego zaniku menstruacji Stopniowo dochodzi do przebudowy jajnika w tkankę łączną, a więc do jego upośledzenia jako producenta hormonów.

Nieleczony zespół policystycznych jajników może zatem wskutek zaburzenia wrażliwej gospodarki hormonalnej pociągać za sobą trwałe szkody w całej przemianie materii: cukrzycę, otyłość i zwapnienie tętnic (zawał serca, udar mózgu).

U kobiet z zespołem PCO często stwierdza się otyłość. Obecnie badania uwzględniają również psychikę jako czynnik wywołujący lub nasilający chorobę. Sprawdzane jest także, czy zaburzenie przemiany cukrowej może wywoływać zespół PCO – w przypadku oporności na insulinę dochodzi do nadmiaru insuliny, który z kolei może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania jajników. Występuje to częściej u kobiet otyłych niż u szczupłych.

Kobiety cierpiące na zespół PCO mają zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy, jednocześnie nadmiar insuliny połączony z podwyższonym poziomem androgenów zwiększa niebezpieczeństwo chorób układu krążenia, nadciśnienia tętniczego i zaburzeń przemiany tłuszczowej.
Diagnoza
Diagnoza brzmiąca „zespół policystycznych jajników” składa się z diagnoz cząstkowych, tworzących niepozostawiający wątpliwości obraz.

Najpierw ginekologicznym badaniem dotykowym określa się wielkość jajników. Często już wówczas lekarz wyczuwa ich powiększenie. Następnie podczas badania ultrasonograficznego ukazuje się klasyczny obraz zespołu PCO: w obszarze brzegowym jajników leżą – niczym perły nanizane na sznurek – liczne drobne pęcherzyki Graafa.

Kolejne badania USG w zaawansowanym przebiegu cyklu potwierdzają, że pęcherzyki nie powiększają się.
Badanie krwi przeprowadzone na początku cyklu wykazuje zmiany w poziomie hormonów: poziom hormonu przysadki LH jest znacznie podwyższony, FSH natomiast niski lub normalny, poziom pojedynczych lub wszystkich androgenów jest podwyższony. W 40% przypadków podwyższony jest również poziom hormonu prolaktyny (produkującego mleko). Także poziom insuliny regulującej poziom cukru we krwi jest często wyższy niż normalnie.
Leczenie
Celem terapii jest zminimalizowanie ryzyka przyszłych problemów zdrowotnych i leczenie tych najbardziej palących, np. niepłodności.

Kobietom otyłym doradza się najpierw zmniejszenie ciężaru ciała -już to przynosi często pożądany efekt!
W innych przypadkach zanik miesiączki leczy się pigułkami antykoncepcyjnymi, podawanymi w celu uregulowania gospodarki hormonalnej. Jeśli głównym problemem jest niemożność zajścia w ciążę, często przepisuje się m.in. lek wywołujący owulację.

Oporność na insulinę można leczyć zmianą diety i nawyków życiowych. Jeśli to nie wystarczy, stosuje się terapię wspomagającą, np. metforminę. U 25% kobiet cierpiących na PCO skutecznie zmniejsza ona ciężar ciała i poprawia stosunek obwodu talii do obwodu bioder oraz wyraźnie normalizuje cykl miesiączkowy.

Istnieje również możliwość operacyjnego usunięcia torbieli; w ten sposób można uzyskać przynajmniej przejściową normalizację funkcjonowania jajników.

Źródło artykułu: „Co każda kobieta o swoim zdrowiu wiedzieć powinna” G. Krause-Fabricius, G. Sudbeck

Są niezłośliwymi, zwykle wypełnionymi cieczą woreczkami z tkanki. Występują zwykle tylko u kobiet w okresie przekwitania, choć obserwujemy również szczególne formy torbieli charakterystyczne dla młodych, dojrzewających kobiet.

Objawy i dolegliwości
W jajnikach występują różne rodzaje torbieli; najczęstszymi są torbiele pęcherzykowe i torbiele ciałka żółtego. Torbiel pęcherzykowa powstaje, gdy dojrzały pęcherzyk nie otwiera się, gdyż komórka jajowa przedwcześnie obumarła lub wcale jej nie ma. Torbiele ciałka żółtego tworzą się, kiedy komórka jajowa uwalnia się wprawdzie z pęcherzyka, lecz ten otorbia się i wypełnia płynem, zamiast w drugiej połowie cyklu stać się produkującym gestagen ciałkiem żółtym, a pod koniec cyklu skurczyć się.

Torbiele pęcherzykowe i ciałka żółtego, jeśli nie są zbyt duże, rzadko wywołują bóle lub uczucie ciągnięcia w podbrzuszu. Znikają zwykle samoistnie w ciągu jednego lub dwóch cyklów, jeśli ich średnica nie przekracza 4 cm. Proces zaniku torbieli wielkości do 7 cm trwa kilka miesięcy, gdyż nierzadko pękają one lub kurczą się, a ich resztki zostają wchłonięte przez organizm.

Niekiedy występują powikłania: torbiele mogą stawać się coraz większe, pękać i powodować niebezpieczne krwawienia do jamy brzusznej. Mogą także ścieśniać jelito lub pęcherz moczowy, prowadząc do zaparcia lub parcia na mocz. Torbiele zwisające na szypułach, które nagle ulegną skręceniu, mogą wywoływać silne bóle. Jeśli torbiel stale wydziela do jamy brzusznej niewielką ilość cieczy, to również, podobnie jak w przypadku zapalenia jelita ślepego lub jajowodu, może powodować bóle. Należy wówczas omówić z lekarzem sposób szybkiego rozwiązania problemu.

Torbiele ciałka żółtego mogą trwale zaburzać równowagę hormonalną: progesteron, który normalnie tworzy się z ciałka żółtego w drugiej połowie cyklu, wydzielany jest w niedostatecznej ilości, a to pociąga za sobą krwawienia międzymiesiączkowe lub nieregularny cykl.

Jeśli lekarz zaliczy torbiele do dużych, powinno się je kontrolować raz w miesiącu.

Szczególną formą torbieli jajników są torbiele skórzaste, czyli wrodzone nieprawidłowości, będące pozostałością tkanek płodowych (stanowią około 10% torbieli jajników). Zawierają tkankę włosów, kości i zębów i wypełnione są oleistą masą, która w przypadku rozerwania torbieli może powodować podrażnienia.

Występują często u dziewcząt przed okresem dojrzewania i u młodych kobiet. Torbiele skórzaste nie są wchłaniane przez organizm i wymagają usunięcia operacyjnego. Niekiedy przeradzają się w guzy złośliwe; dotyczy to przede wszystkim kobiet po 40 roku życia.
Przyczyny
Zakłada się, że za powstawanie i rozwój torbieli jajników odpowiadają estrogeny lub zaburzenia hormonalne. Nie wyjaśniono jeszcze, dlaczego organizm niektórych kobiet tak właśnie reaguje na wahania hormonalne.
Diagnoza
Zwykle ginekolog odkrywa torbiel w obrębie jajnika przypadkowo, podczas badania ultrasonograficznego.
Leczenie
Przy szybkim wzroście torbieli jajników trzeba je zbadać pod kątem ewentualnej złośliwości i jeśli wynik jest pozytywny, możliwie szybko usunąć metodą laparoskopową. Jeśli torbiel nie jest zbyt duża, jajnik pozostawia się. Jeśli torbiele tworzą się systematycznie, włącza się leczenie hormonalne.

Źródło artykułu: G. Krause-Fabricius, G. Sudbeck „Co każda kobieta o swoim zdrowiu wiedzieć powinna”

Kłykciny kończyste są mięsistymi, unaczynionymi wykwitami skórnymi występującymi na narządach płciowych męskich i żeńskich.

Zmiany te są spowodowane przez ludzkiego wirusa papilloma typ 6 i11(HPV-human papilloma virus).

Człowiek zaraża się wirusem podczas stosunków seksualnych. Często zakażeniu HPV towarzyszy zakażenie innymi chorobami wenerycznymi (kiła, rzeżączka).

Kłykciny kończyste mają kształt nitkowaty, lub spiczasty, czasami osiągają znaczne rozmiary tworząc duże masy w okolicy krocza i odbytu (kłykciny gigantyczne).

Wirus HPV jest podejrzewany o właściwości onkogenne tzn. sprzyjające powstawaniu nowotworów. Kłykciny kończyste sporadycznie ulegają zezłośliwieniu.

Szczególnego omówienia wymagają kłykciny występujące w nabłonku części pochwowej szyjki macicy gdyż z powodu ich niedostępnej dla nieuzbrojonego oka lokalizacji często są one przez długi czas niezauważane i przekazywane kolejnym partnerom. Ponadto stanowią one problem dla ginekologów z racji nietypowego wyglądu (kłykciny płaskie) – nie przypominają one kłykcin zlokalizowanych w innych okolicach, natomiast wywołują tzw. zmiany dysplastyczne (nieprawidłowości dzielenia się komórek i układania w warstwy) charakterystyczne dla nowotworów.

Na uwagę zasługuje fakt iż wirus brodawczaka izolowany jest z większości materiałów biopsyjnych raka szyjki macicy, co sugeruje jego rolę w procesie transformacji nowotworowej.

Dlatego wskazane jest wykonanie badania kolposkopowego u kobiety u której rozpoznano kłykciny kończyste.

Kłykciny pojawiające się u małych dzieci mogą być świadectwem molestowania przez dorosłych. Nie należy jednak traktować ich wystąpienia jako bezwzględnego dowodu, gdyż dziecko może zakazić się nimi także w czasie porodu.

W czasie porodu zakażenie wirusami HPV może spowodować u dziecka powstanie młodzieńczego brodawczaka krtani. Kobiety spodziewające się dziecka muszą mieć ten fakt na uwadze, szczególnie jeśli wcześniej chorowały na jakąkolwiek chorobę weneryczną. W tej sytuacji koniecznie powinny powiadomić o wszystkim ginekologa prowadzącego ciążę.

W kolorowych czasopismach można przeczytać wiele porad dotyczących zarówno planowania dziecka, jak i samej ciąży, jednak duża część tych informacji nie jest oparta na wiedzy medycznej, a na panującej modzie i reklamach. Postanowiliśmy przedstawić tą wiedzę w bardziej rzetelny sposób.

Zanim zajdziesz w ciążę

Ciąża jest szczególnym okresem, kiedy kobieta wymaga troskliwej opieki lekarskiej. Dlatego też zaleca się, aby już na 3 miesiące przed planowaną ciążą przyszła mama odwiedziła swojego lekarza rodzinnego i ginekologa, by poinformować o swoich planach. Wówczas, specjaliści zlecą odpowiednie badania w kierunku cukrzycy, zakażenia dróg moczowych oraz groźnej dla dziecka toksoplazmozy, różyczki i cytomegalii. Jeśli w dzieciństwie kobieta nie chorowała na różyczkę, a od ostatniego szczepienia minęło więcej niż 10 lat, powinna ona zaszczepić się co najmniej 3 miesiące przed planowaną ciążą.

Dieta i witaminy

Wbrew powszechnej opinii, kobieta spodziewająca się dziecka wcale nie musi jeść za dwoje. Średnie zapotrzebowanie energetyczne u kobiety w ciąży wzrasta jedynie o 300 kcal, czyli tyle samo co 2,5 szklanki soku pomarańczowego. To naprawdę niewiele.

Organizm sam reguluje, ile pokarmu dostarczyć dziecku, dlatego nadmierne spożywanie pokarmu nie przyniesie nic dobrego, a wręcz odwrotnie. Przejadanie się sprawi, że powstaną rozstępy, pojawi się ból kręgosłupa, a po ciąży pozostaną zbędne kilogramy.

Stosowanie specjalnej diety również nie jest korzystne, gdyż może to doprowadzić do zubożenia organizmu w określone składniki odżywcze. Dlatego też w czasie ciąży najważniejszy jest zdrowy umiar i różnorodność spożywanych pokarmów.

Warto jednocześnie zaznaczyć, że nie ma dowodów na to, iż przyjmowanie preparatów wielowitaminowych przynosi jakąkolwiek korzyść. Jeśli kobieta stosuje zróżnicowaną dietę, nie ma powodów, aby łykała witaminy w tabletkach. Co więcej – nadmiar na przykład witaminy A może być szkodliwy dla płodu.
Ważnym wyjątkiem od tej reguły jest kwas foliowy, czyli witamina B9. Bierze ona udział w syntezie kwasów nukleinowych – materiału genetycznego komórek i dlatego jest niezbędna w procesie wzrostu i rozmnażania. Kwas foliowy w dużej ilości znajduje się w drożdżach, piwie, zielonych liściastych warzywach, ryżu, pszenicy, żółtku jaj, serach i orzeszkach ziemnych. Jednak pomimo tego, że występuje on w wielu produktach, nawet racjonalnie ułożona dieta nie jest w stanie pokryć całkowitego zapotrzebowania na tę witaminę. Dzieje się tak między innymi dlatego, że organizm z trudem przyswaja naturalną postać kwasu foliowego. Poza tym ulega on rozkładowi podczas gotowania, smażenia, a nawet pod wpływem światła słonecznego.
Jak udowodnili naukowcy, przyjmowanie kwasu foliowego w dawce 0,4 mg na dobę znacznie zmniejsza ryzyko urodzenia dziecka z wadą centralnego układu nerwowego. Chodzi tu o takie ciężkie wady jak rozszczep kręgosłupa czy przepuklina mózgowa.

W przypadku, gdy przyszła mama ma niedokrwistość spowodowaną wyczerpaniem zapasów żelaza w organizmie, należy je przyjmować w tabletkach. Jednak o takim leczeniem powinien zdecydować lekarz.

Używki

Przed zajściem w ciążę konieczne jest rzucenie palenia. Dzieci palaczek często rodzą się przedwcześnie lub z małą masą ciała. Zagrożone są trwałym uszkodzeniem mózgu oraz niedojrzałością płuc. W przyszłości mogą chorować na zapalenie zatok, alergię i astmę oskrzelową. Równie szkodliwe jest bierne palenie, dlatego należy unikać zadymionych pomieszczeń.

Z paleniem musi rozstać się również ojciec dziecka i to najlepiej na 2-3 miesiące przez planowanym poczęciem, bo właśnie tyle trwa produkcja plemników. Uwagę należy zwracać także na alkohol. Niektóry specjaliści uważają, że nawet najmniejsze ilości wypitego alkoholu, szczególnie w I trymestrze ciąży, wpływają niekorzystnie na rozwój dziecka.

Antykoncepcja

Wiele kobiet obawia się, że z powodu wieloletniego stosowania tabletek antykoncepcyjnych będą miały trudności w zajściu w ciążę. Część kobiet uważa nawet, że jest to przyczyna bezpłodności. Tymczasem nic bardziej mylnego. Wzrost ilości par, które mają trudności w zajściu w ciąże nie ma nic wspólnego z antykoncepcją. Odstawienie antykoncepcji doustnej powoduje, że organizm natychmiast przestawia się na uwalnianie komórek jajowych. Kobieta wówczas bardzo łatwo zachodzi w ciążę. Terapia hormonalnymi tabletkami antykoncepcyjnymi jest nawet metodą leczenia pewnego rodzaju bezpłodności u kobiet.

Chłopiec czy dziewczynka?

To chyba jedno z najczęstszych pytań, jakie zadają sobie przyszli rodzice. W sieci można znaleźć wiele firm, które oferują swoją pomoc w urodzeniu dziecka określonej płci, oczywiście nie za darmo. Za około 1000 zł przyszli rodzice otrzymują roczny kalendarzyk, który określa w jakim dniu miesiąca zostanie poczęty chłopiec, a w jakim dziewczynka. Kalendarz ten układny jest na podstawie takich informacji jak data urodzenia, data pierwszej miesiączki, grupa krwi, długość i regularność okresu itd. Wszystko ładnie, prosto… i bez sensu.

Mądra natura

Wystarczy przypomnieć sobie lekcje biologii, aby zrozumieć, że dane te są zupełnie nieprzydatne w przewidywaniu płci, ponieważ o tym czy urodzi się chłopiec czy dziewczynka decyduje plemnik. Kobieta ma 2 chromosomy X i zawsze przekazują swojemu dziecku jeden z nich. Natomiast mężczyzna albo chromosom X albo Y. Jeśli plemnik zawiera chromosom X – rodzi się dziewczynka – a jeśli Y – wtedy mamy chłopca.

Żeby jednak nie być gołosłownym, podeprzemy się również danymi naukowymi. Pisząc ten artykuł przeszukaliśmy największą medyczną bazę danych na świecie, która zawiera 16 milionów prac naukowych ze wszystkich dziedzin medycznych. Okazało się, że nie ma ani jednego rzetelnego artykułu, który udowadniałby skuteczność jakiejkolwiek metody przewidywania płci. Potwierdza to również dr Sandra Ann Garson, przewodnicząca Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Reprodukcyjnej, której zdaniem wszystkie metody planowania płci są tak samo skuteczne jak całkowity brak planowania.

Wyjątek stanowi technika MicroSort dostępna tylko w niektórych krajach na świecie, która pozwala oddzielić plemniki z chromosomem X od plemników z chromosomem Y i zapłodnić nimi komórkę jajową pod mikroskopem (in vitro). Skuteczność tej metody wynosi około 90%, jednak jest ona inwazyjna i może budzić wątpliwości etyczne.

Łóżkowe wygibasy

Choć wiele osób sądzi, że istnieją pewne pozycje, w których szczególnie szybko zachodzi się w ciążę, tak na prawdę wszystko zależy od stanu zdrowia przyszłych rodziców. Jeśli są zdrowi, pozycja nie ma większego znaczenia. Plemniki „wiedzą” gdzie płynąć. Mitem jest również fakt, że stawanie na głowie po stosunku ułatwia zajście w ciążę. Choć część lekarzy uważa, że pozostanie w pozycji leżącej przez 20-30 minut zatrzymuje nasienie w pochwie i zwiększa szanse na zajście w ciąże, stawanie na głowie niczego nie przyspieszy, a może tylko skończyć się urazem karku.

Okrągły czy czubaty

Jednym z częstszych mitów, szczególnie wśród starszych osób, jest przekonanie, że kształt brzucha zdradza płeć dziecka. Brzuch może być okrągły, jajowaty, mały lub bardzo duży, jednak o tym czy urodzi się chłopiec czy dziewczynka lepiej zapytać lekarza, który wykonuje badanie USG.

Posiadanie dziecka to z jednej strony radość i duma, a z drugiej ogromna odpowiedzialność. Dlatego też warto się do tego przygotować jak do najtrudniejszego egzaminu, który rozpoczyna się już w momencie podjęcia decyzji o powiększeniu rodziny.

Miesiączka jest jedną z najważniejszych oznak bycia kobietą. U 80% kobiet towarzyszy jej PMS, czyli Zespół Napięcia Przedmiesiączkowego.

Miesiączka to łuszczenie się błony śluzowej macicy mniej więcej, co 28 dni. Całym cyklem kobiety sterują hormony wytwarzane w jajnikach i w przysadce mózgowej. Zazwyczaj pierwsza miesiączka pojawia się około 13-14 roku życia. Na początku jest nieregularna, jednak wraz z dojrzewaniem kobiety ustanawia swój rytm. Opóźnienia lub przyśpieszenie krwawienia może spowodować stres i odchudzanie się. Wraz z pojawieniem się m pierwszej miesiączki należy udać się do ginekologa na wizytę kontrolną. Wbrew dawnym zwyczajom do ginekologa należy zgłaszać się już w wieku 14 lat, a nie, gdy zajdzie się w ciążę. Okres może trwać od 2 do 8 dni. Często towarzysza mu bardzo nieprzyjemne dokuczliwości: ból brzucha i pleców, zawroty głowy, nudności, rozdrażnienie. Te objawy nazywa się medycznie zespołem napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Ból brzucha spowodowany jest skurczami macicy. Jeśli odczuwasz bardzo dotkliwy ból sięgnij po środki przeciwbólowe, ale nie zażywaj ich cały czas. Jeśli miesiączki są tak bolesne, ze nie możesz iść do szkoły lub pracy skonsultuj się z ginekologiem. Nie zażywaj aspiryny, bo nasila ona krwawienie. Lepiej nie nakładać na brzuch bardzo gorącego termoforu, ponieważ może to spowodować nawet krwotok.

W czasie miesiączki powinnaś lepiej zadbać o higienę intymną. Postaraj się znaleźć czas, aby kilka razy dziennie się umyć. Zamiast ciepłej kąpieli wybierz prysznic. Siedzenie w gorącej wodzie nie jest bezpieczne. Jeśli nie mas możliwości umycia się zaopatrz się w chusteczki do higieny intymnej. Podczas dnia często zmieniaj tampony i podpaski. Na noc lepiej będzie, jeśli zastosujesz podpaskę, ponieważ tampony trzeba zmieniać, co najmniej, co 5 godzin, a nocy nie mas takiej możliwości. Czasem zdarza się, ze używanie tamponu może spowodować wstrząs toksyczny. Są to jednak bardzo rzadkie przypadki.

Mitem jest, że podczas miesiączki nie wolno ćwiczyć na wfie i uprawiać sportu. Jeśli nie jesteś w stanie ćwiczyć na lekcji powiadom nauczycielkę, a ona na pewno da ci jakiś mało męczący zestaw ćwiczeń.

Zawsze zapisuj początek miesiączki w kalendarzyku, bo przy każdej wizycie u ginekologa lekarz zapyta cię o datę początku okresu.

Jeżeli objawy pojawiające się tuż przed miesiączką są bardzo dokuczliwe, jeśli zespół napięcia przedmiesiączkowego przyczynia się znacznie do pogorszenia komfortu życia, należy zgłosić się do lekarza (ustali rozpoznanie) i podjąć właściwe leczenie. W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki zwiększające poziom serotoniny, leki uspokajające, przeciwbólowe oraz leki hormonalne. Czasem wskazana jest również konsultacja psychologa lub psychiatry. Istnieją też sposoby zmniejszania nasilenia dolegliwości środkami domowymi. W sposobach leczenia bierze się też rzadko pod uwagę leczenie sanatoryjne. Z tzw. „sposobów domowych”, czyli metod niefarmakologicznych ważna jest dieta, aktywny tryb życia oraz wyeliminowanie sytuacji stresowych. Należy ograniczyć podaż soli (ma znaczenie przy powstawaniu obrzęków), cukru oraz wszelkich używek. Należy zwiększyć spożycie produktów bogatych w błonnik, witaminy z grupy A, B i D oraz mikroelementy, w szczególności magnez. Należy ograniczyć w tym czasie spożycie produktów wzdymających jak kapusta, groch, fasola, kiszonki, marynaty czy napoje gazowane. Należy unikać przepracowania fizycznego, ograniczyć nadmierny wysiłek umysłowy i unikać sytuacji konfliktowych. Wskazane są wszelkie sposoby obniżające poziom stresu (ciepła kąpiel, masaż, spacer, psychoterapia). W aptekach dostępnych jest wiele preparatów pochodzenia roślinnego oraz ziół dostępnych bez recepty (herbata z melisy, rumianku). W przypadku występowania bólów głowy czy podbrzusza można sięgnąć po ogólnodostępne leki przeciwbólowe (np. Paracetamol, Ibuprom, Pyralgin). Leczenie bardziej zaawansowane polega na podawaniu preparatów progesteronu w drugiej fazie cyklu – jest to leczenie hormonalne, gdzie bardzo ważne jest właściwe przyjmowanie ustalonej dawki leku. Dla pozbycia się dużych obrzęków stosuje się środki moczopędne, ze względu na ewentualne działania niepożądane (np. zaburzenia elektrolitów we krwi) pod stałą kontrolą lekarską. Stosuje się leki przeciwbólowe. Inna grupą są leki uspokajające, przeciwlękowe a nawet przeciwdepresyjne. Oczywiście farmakoterapię stosować może (z uwagi na bezpieczeństwo i powodzenie leczenia) tylko lekarz.

Kobieta, która zauważyła u siebie nasilenie opisanych powyżej objawów, powinna zgłosić się do lekarza. Lekarz w oparciu o wywiad i badanie wykluczy inne (poza zespołem napięcia przedmiesiączkowego) choroby, które mogą dawać podobne dolegliwości. Rozpoznanie ustala lekarz po przeprowadzeniu badania internistycznego i ginekologicznego. Badanie to ma na celu znalezienie ewentualnych zmian organicznych, które mogą być odpowiedzialne za dolegliwości i jednocześnie mogą powodować groźne następstwa dla zdrowia. W zespole napięcia przedmiesiączkowego lekarz nie znajduje żadnych uchwytnych zmian patologicznych w narządach.

Należy odróżnić typowy zespół napięcia przedmiesiączkowego od dolegliwości okołomiesiączkowych, których przyczyną jest stres, depresja, lęk, zaburzenia emocjonalne, problemy w domu lub pracy.

Od opisywanego zespołu należy też odróżnić dolegliwości związane z bolesnym miesiączkowaniem (przeważają wtedy dolegliwości miejscowe pojawiające się dopiero na początku krwawienia miesiączkowego i utrzymujące się w czasie jego trwania). Bolesne miesiączkowanie może mieć oprócz przyczyn czynnościowych również przyczyny organiczne, wymagające czasem zdecydowanego leczenia. Bolesne miesiączkowanie omówione będzie w następnym numerze Gazety.

U kobiet zespół napięcia przedmiesiączkowego manifestuje się różnymi objawami, ma różne nasilenie i okres trwania. Objawy pojawiają się w drugiej fazie cyklu płciowego kobiety zwykle od 4 do 10 dni przed początkiem krwawienia miesiączkowego i ustępują z chwilą jego pojawienia się. Opisywanych jest nawet około 150 objawów, tak więc możliwość kombinacji dolegliwości jest bardzo duża.

Najczęściej występujące objawy:
Obrzęki nóg i twarzy.
Bolesność i obrzmienie piersi.
Dolegliwości gastryczne: wzdęcia i bóle brzucha, nudności i wymioty, zaparcia lub biegunki.
Brak apetytu lub nadmierny apetyt.
Bóle głowy.
Wypryski ropne na skórze.
Zmienność nastroju: kłótliwość, nieuzasadnione i niekontrolowane ataki złości, płaczliwość, ospałość, stany depresyjne, nadpobudliwość nerwowa.

Główną rolę w powstawaniu dolegliwości lekarze przypisują nadmiernej aktywności lub produkcji estrogenów oraz niedoborowi progestagenów w drugiej fazie cyklu. Wymienione estrogeny i progestageny są to kobiece hormony płciowe produkowane przez jajniki. Estrogeny między innymi pobudzają wydzielanie wazopresyny i aldosteronu – substancji odpowiedzialnych za zatrzymywanie wody i sodu w organizmie. Prowadzi to do powstawania obrzęków: obrzęk jelit objawia się wzdęciami, uczuciem pełności i rozpierania brzucha, biegunkami lub zaparciami; uczucie ciężaru w podbrzuszu oraz bóle okolicy krzyżowej to następstwo zatrzymania płynów w macicy i zastoju żylnego w miednicy mniejszej; mastodynia (napięcie i bolesność piersi) to również efekt „zatrzymania wody”; opuchnięte ręce, nogi, tkanka podskórna są także wynikiem wymienionych procesów; obrzęk komórek ośrodkowego układu nerwowego jest przyczyną bólów i zawrotów głowy, nudności, napięcia psychicznego, bezsenności, lęku, skłonności do depresji oraz wzmożonego apetytu.

Z „zatrzymaniem wody” w organizmie związany jest wzrost wagi ciała (zwykle o 2 do 4 kilogramów), ustępuje on w pierwszych dniach miesiączki, podobnie jak inne objawy.

U kobiet chorujących np. na cukrzycę, astmę oskrzelową, katar sienny, alergiczne zmiany skórne, a także na choroby przewlekłe przewodu pokarmowego lub układu nerwowego dolegliwości związane z napięciem przedmiesiączkowym mogą spowodować nasilenie choroby.