Na skutek guzowatego rozrostu tkanki gruczołowej jądra występuje powiększenie jądra (zwykle jednostronne). Nadczynność hormonalna jąder pojawiająca się u dorosłych mężczyzn, powoduje nadmierny rozwój cech płciowych, bardzo męską budowę ciała i bardzo silny popęd seksualny). Nadczynność hormonalna jąder występujaca przed okresem pokwitania powoduje przedwczesne dojrzewanie płciowe, czyli wczesny nadmierny rozwój narządów płciowych (jąder) i drugorzędowych cech płciowych (moszna, prącie, nasieniowody). Leczenie. Operacyjne usunięcie nadczynnego hormonalnie guza lub podawanie preparatów hormonalnych. Rozpoznanie. W specjalistycznych klinikach.
Nadczynność hormonalna jąder
10 marca 2010
Nadczynność gruczołów przytarczycznych
10 marca 2010
Nadczynność gruczołów przytarczycznych spowodowana jest zazwyczaj nadmiernym wytwarzaniem PTH czyli parathoromonu. Związane jest to ze wzmożoną aktywnością gruczolaka przytarczyc. Możemy wyróżnić nadczynność pierwotną czyli pierwszorzędową, wtórną czyli drugorzędową oraz nadczynność trzeciorzędową.
Zadaniem gruczołów przytarczyc jest utrzymywanie właściwego poziomu wapnia w surowicy. W wypadku pierwotnej nadczynności gruczołów przytarczycznych produkowanie zbyt dużej ilości PTH zaczyna przekładać się na podwyższenie stężenia wapnia we krwi. Pierwiastek ten może wtedy być wydalany przez nerki, a kości w których jego ilość się zmniejsza, słabną.
Zmianą chorobową charakterystyczną dla nadczynności pierwotnej jest przekształcanie się jednego lub kilku gruczołów przytarczycznych w gruczolaki. Choć objawy nie muszę wystąpić u wszystkich pacjentów to w większości przypadków zauważa się m.in.: brak apetytu, bóle stawów i brzucha, nudności, osłabienie mięśni, ogólne zmęczenie oraz zaburzenia pamięci.
Nadczynność gruczołów przytarczycznych w pierwotnej formie może występować pod kilkoma postaciami. Pierwsza, jelitowo-żołądkowa charakteryzuje się powracającymi wrzodami, które pojawiają się w żołądku i dwunastnicy, może także dochodzić do zapalenia trzustki. Postać nerkowa może prowadzić do powstania kamieni nerkowych. Typ nadczynności dotykający kości zazwyczaj przejawia się bólem, zaburzeniami w procesie kształtowania się kości, a także ich odwapnieniem.
Z wtórną nadczynnością gruczołów przytarczycznych możemy mieć do czynienia z kilku powodów, które nie są związane z samymi gruczołami. Braki wapnia mogą bowiem być spowodowane przez spożywaniem jedzenia ubogiego w ten pierwiastek. Z kolei wytwarzane na normalnym poziomie ilości wapnia mogą okazać się niewystarczające dla kobiet okresie ciąży. Gdy zapomni się o przyjmowaniu uzupełniających dawek tego pierwiastka istnieje ryzyko, że matka może przekazać chorobę swojemu dziecku.
Trzeciorzędowa nadczynność gruczołów przytarczycznych występuje bardzo rzadko jako reakcja na niedoczynność wtórną i spowodowane przez nią zmiany chorobowe w nerkach.
Rozpoznanie
skargi chorego,
stwierdzonych zmian kostnych,
podwyższenia stężenia wapnia w surowicy krwi,
podwyższonego wydzielania parathormonu,
a przede wszystkim przerostu któregoś z czterech gruczołów przytarczycznych.
Leczenie
Polega na operacyjnym usunięciu gruczolaka przytarczycy (powodującego nadmiar parathormonu) oraz farmakologicznym korygowaniu stwierdzonych objawów chorobowych i zmian biochemicznych.
Moczówka prosta
10 marca 2010
Moczówka prosta, objawiająca się poliurią, polidypsją oraz nie zagęszczaniem moczu, jest chorobą wywołaną przez niedobór wazopresyny ADH, hormonu produkowanego w podwzgórzu i wydzielanego przez tylny płat przysadki. Niedobór wazopresyny może być spowodowany przez niewydolność przysadki, uszkodzenie układu podwzgórzowo-przysadkowego, urazy głowy, guzy mózgu, guzy przysadki mózgowej, zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, tętniaki i krwawienie wewnątrzczaszkowe, a także choroby nerek.
Niedobór wazopresyny powoduje zaburzenia wchłaniania wody w nerkach, efektem czego jest zwiększenie ilości wydalanego moczu. Zmniejszenie ilości wypijanych płynów nie ogranicza ilości moczu, lecz może prowadzić do odwodnienia. Moczówka może mieć postać centralną, nerkową lub wrodzoną, związaną z dziedziczeniem. Chorobę charakteryzuje wielkie pragnienie, ogóle osłabienie i zmęczenie, zaburzenia świadomości, wysoka temperatura, suche ręce, zatwardzenia oraz wydalanie dużej ilości moczu, zwłaszcza nocą, u dzieci jest to moczenie nocne. Chory wypija do 20 litrów płynów na dobę i oddaje równie duże ilości jasnego, rozcieńczonego, bezbarwnego moczu, do 15 litrów na dobę.
Leczenie odbywa się w warunkach szpitalnych, jest oparte na leczeniu choroby podstawowej. Chory powinien wypijać odpowiednie ilości płynów, np. zimnej wody, która zmniejsza odrobinę pragnienie. Moczówka prosta, która jest wynikiem urazu głowy, ustępuje nawet w ciągu roku, natomiast moczówka będąca wynikiem infekcji mózgu i opon mózgowych jest nieuleczlna, ze względu na nieodwracalne uszkodzenia. Leczenie farmakologiczne jest możliwe i długotrwałe, trwa do końca życia i polega na podawaniu brakującego hormonu. Możliwe jest też leczenie operacyjne w przypadku moczówki spowodowanej nowotworami mózgu. Chory powinien nosić opaskę z informacją o chorobie oraz o lekach, które przyjmuje i w jakiej dawce.
Matołectwo
10 marca 2010
Matołectwo, kretynizm, wrodzone zaburzenie rozwojowe, związane z niedorozwojem gruczołu tarczowego, występujące na terenach podgórskich ubogich w jod(wole endemiczne).
Objawy: niedorozwój umysłowy, duże rozmiary głowy o szerokich ciemiączkach, niski wzrost, tępy wyraz twarzy, powolność ruchów i senność, zwolniony chód, mowa bardzo ograniczona, bełkotliwa, czasem głuchota. Język powiększony, nie mieści się w jamie ustnej. Leczenie polega na podawaniu preparatów tarczycy.
Martwica przysadki
10 marca 2010
Choroba Glińskiego i Simmondsa to przewlekła wielogruczołowa niedoczynność hormonalna, inaczej charłactwo przysadkowe lub martwica przysadki. Jest spowodowana postępującym niszczeniem przedniego płata przysadki przez nowotwór bądź stan zapalny.
Wynikiem tego przysadka przestaje produkować ważne dla organizmu hormony: somatropinę, prolaktynę, tyreotropinę kortykotropinę, folitropinę, luteotropinę. W efekcie następują zaburzenia w pracy innych gruczołów wydzielania wewnętrznego: niewydolność kory nadnerczy, niewydolność gruczołu tarczowego oraz gonad. Chory odczuwa ogólne osłabienie, jest wycieńczony, odczuwa zaburzenia popędu płciowego, aż do jego całkowitego zaniku oraz, w przypadku kobiet, następuje ustanie miesiączkowania. Chorobę charakteryzuje krańcowe wyniszczenie organizmu, bladość skóry, apatia, senność, większa wrażliwość na zimno, stres i urazy, utrata owłosienia: łonowego, pod pachami, zarostu u mężczyzn oraz na klatce piersiowej. Obserwowane są także zmiany narządów płciowych oraz zaburzenia widzenia, często drgawki i wzmożone ciśnienie śródczaszkowe. Choroba ta dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet, aczkolwiek kobiety zapadają na nią znacznie częściej, zwykle między 30-40 rokiem życia.
Ponieważ przyczyny powodujące rozwój charłactwa przysadkowego nie są łatwe do określenia, ustaleniem właściwej powinien zająć się lekarz. Ogólnie, choroba może mieć swe początki w nowotworach: przysadki lub przerzutach z innych organów, zakażeniach, urazach głowy, chorobach naczyniowych, zabiegach neurochirurgicznych, procesach zapalnych, promieniowaniu. U kobiet charłactwo może być także spowodowane ciężkim przebiegiem porodu i krwotokiem, w wyniku czego powstają zakrzepy w przysadce.
Choroba Glińskiego i Simmondsa jest bardzo podobna do jadłowstrętu psychicznego, który objawia się podobnym wyniszczeniem organizmu, zanikiem gruczołów dokrewnych, jednakże w przypadku jadłowstrętu psychicznego nie stwierdza się zmian anatomicznych w przysadce.
Leczenie tej choroby polega na podawaniu hormonów płciowych, tarczycy i kory nadnerczy. Operacja chirurgiczna jest konieczna w przypadku guza przysadki. Powikłania choroby np.rozrost nowotworu, kończy się śmiercią pacjenta.
Łysienie
10 marca 2010
Łysienie (alopecja) to nadmierne lub nieprawidłowe wypadanie włosów, które może dotknąć zarówno kobiety jak i mężczyzn. Schorzenie to jednak pojawia się dużo częściej u płci brzydkiej gdyż za łysienie odpowiadają m.in. androgeny czyli męskie hormony płciowe, a dokładniej ich pochodna – dihydrotestosteron (DHT). Włosy wypadają w za dużym ilościach u mężczyzn już przy normalnej pracy tego hormonu, u kobiet zdarza się to gdy ich organizm produkuje za dużo DHT. Przekwitanie, które objawia się huśtawka hormonalną takie może być powodem łysienia u kobiet. Opisywane tutaj łysienie androgenne dotyczy ponad połowy mężczyzn po 50-tce, rzadko dotyka kobiety. U mężczyzn łysienie ma charakter miejscowy, zaczyna się od obszaru czoła, a później stopniowo przesuwa się w kierunku tyłu głowy. Mieszki włosów kurczą się, a włosy stają się coraz bardziej cieńsze i delikatne. Łysienie androgeniczne jest skłonnością dziedziczną. Pierwsze objawy pojawiają się nawet po 20-tym roku życia. Kolejny nawrót rozpoczyna się około 40-tki, proces postępującego łysienia trwa wtedy do 4 lat. Jeśli chory nie wyłysieje wtedy do końca to prawdopodobnie stanie się to w później starości. Jeśli chodzi o kobiety dotknięte tym typem łysienia to tracą one włosy na całej powierzchni skóry głowy. W początkowej fazie następuje więc ogólne przerzedzenie włosów. Są jednak znane przypadki gdy paniom zaczyna się cofać linia włosów. Hormon DHT zatrzymuje powoli mechanizm formowania się komórek włosa, cebulki kurczą się i dochodzi w ostateczności nieodwracalnego wyłysienia. Łysienie telogenowe zaczyna się najczęściej po przebyciu bardzo stresującego wydarzenia. Gwałt czy śmierć kogoś bliskiego potrafią spowodować zbyt wczesne uśpienie mieszków włosów, co po około trzech miesiącach przejawia się łysieniem. Utrata części włosów zdarza się też kobietom które niedawno urodziły. Rozchwiany poziom hormonów jednak na szczęście wraca w przeciągu kilku miesięcy do normy. Łysienie mechaniczne wynika z nadmiernego obciążania i naciągania włosów. Fryzury typu koński ogon, ściskające warkoczy czy zabiegi typu przedłużanie mogą przyczynić się do podwyższania się linii włosów w rejonie czoła. Zatrucie się substancjami trującymi jeśli nie spowoduje śmierci może doprowadzić do odwracalnego wyłysienia. Może to być arszenik albo metale ciężki, ale także silnie dziłające leki, np. takie które podaje się przy zawałach serca. Upośledzenie ogólnego stanu zdrowia może spowodować przejściowe rozlane wypadanie włosów na głowie. Tak się zdarza po tyfusie, szkarlatynie, grypie czy kile. Zatrucie talem powoduje przejściowe wypadnięcie włosów na całym ciele. Z leków zmiany takie mogą powodować cytostatyki, witamina A i jej pochodne, heparyna i heparynoidy. Zakażenie grzybicze owłosionej skóry głowy powoduje ogniowe wypadanie włosów. Jeśli występuje silny odczyn zapal-I. zmianę określa się jako kerion. Włosy na ogół dobrze odrastają, ale rozległy stan zapalny może prowadzić do stałego bliznowacenia. Łysienie z pociągania następuje w wyniku powtarzanego napinania włosów w pewnych stylach uczesania w krajach afrokaraibskich i azjatyckich. Łysienie bliznowaciejące może być spowodowane zapalną chorobą skóry, np. liszajem płaskim toczniem rumieniowatym: tarczkowatym i twardziną skóry albo urazem, oparzeniem, czy napromieniowaniem. Trichotilomania z kolei to ograniczone ubytki w owłosieniu głowy spowodowane nieświadomym nawykiem pociągania pasma włosów np. w trakcie nauki, oglądania telewizji itp.
Kretynizm
10 marca 2010
Kretynizm tarczycowy jest schorzeniem, polegającym na niedoczynności tarczycy, która powoduje niedorozwój układu nerwowego. Choroba ta może mieć podłoże genetyczne w przypadku, gdy niedoczynność tarczycy wywołuje brak enzymu, który przekształca tyrozynę w hormony tarczycowe. Gruczoły wydzielania wewnętrznego (w tym tarczyca) produkują hormony, które regulują pracę organizmu.Tarczyca spełnia rozmaite funkcje, m.in. wpływa na przemianę węglowodanów, tłuszczów i witamin w organizmie, reguluje temperaturę ciała, a także odpowiada za rozwój i właściwe działanie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. Czyni to przy pomocy wytwarzanych przez siebie dwóch rodzajów hormonów: trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4).Nieodłącznym elementem cząsteczek T3 i T4 jest jod. Szczególnie istotne jest właściwe działanie tarczycy w okresie ciąży: Od 2. tygodnia życia płodowego zaczyna się rozwój i różnicowanie komórek ośrodkowego układu nerwowego człowieka. Wtedy jeszcze organizm dziecka nie ma wykształconej tarczycy, gruczoł ten funkcjonuje sprawnie dopiero od 20. tygodnia życia. Dlatego też T3 i T4, niezbędne kształtującemu się właśnie układowi nerwowemu, przenikają przez łożysko mamy. Zwiększona przepuszczalność łożyska na hormony tarczycy jest obserwowana na początku i pod koniec ciąży. Nasuwa się zatem oczywisty wniosek, że dla zdrowia maleństwa konieczne jest odpowiednie funkcjonowanie tarczycy kobiety ciężarnej. Jeśli przyszła mama: ma niedoczynność tarczycy (tzn. jej tarczyca wytwarza zbyt mało hormonów) i nie leczy się z tego powodu spożywa za małe ilości jodu dziecko jest narażone na nieodwracalne zaburzenia umysłowe. Szczególnie niebezpieczne są znaczne braki jodu w pierwszych tygodniach ciąży, które mogą spowodować kretynizm dziecka. Choroba ta objawia się m.in. niedorozwojem umysłowym, dużymi rozmiarami głowy, a wraz z upływem czasu – niskim wzrostem, tępym wyrazem twarzy, powolnością ruchów i sennością, bełkotliwą mową. Duży niedobór jodu u kobiety ciężarnej może też prowadzić do poronień lub śmierci nienarodzonego dziecka. Leczenie: Wyniki leczenia w matołectwie są tym lepsze, im wcześniej podjęto leczenie. Dlatego każde dziecko lub osoba dorosła z nadmierną sennością, niedorozwojem fizycznym i umysłowym, niechęcią do jedzenia, skłonnością do zaparć stolca powinny budzić podejrzenie w kierunku niedoczynności gruczołu tarczowego i być poddane specjalistycznemu badaniu lekarskiemu w celu ustalenia przyczyny takiego zachowania się.
Klimakterium
10 marca 2010
Często bywa tak, że menopauza zbiega się z czasem, kiedy dzieci wyjeżdżają, opuszczają dom bo zaczynają studia czy zakładają własne rodziny. Ważne jest, abyś miała nadal z nimi kontakt. Jeżeli nawet nie możesz widywać ich np. raz w tygodniu czy nawet raz w miesiącu, bo mieszkają daleko, dzwoń do nich lub pisz listy tradycyjne czy maile. To na pewno będzie ważne też dla dzieci, nawet dorosłych, że mają kontakt ze swoją mamą.
Zmiany w życiu seksualnym mogą natomiast dotyczyć problemów związanych z menopauzą. A to także, oprócz realnych problemów, powoduje problemy związane ze sferą psychiki, ponieważ np. obawiamy się, jak partner zareaguje na to, że nie mamy ochoty już kochać się tak jak dawniej, ponieważ pewne dolegliwości czasem nie pozwalają nam na to.
Wiele kobiet w okresie klimakterium uskarża się na następujące dolegliwości, (objawy wypadowe):
uderzenia gorąca i napadowe pocenie się,
zaburzenia snu,
nerwowość,
zmiany nastroju,
trudności w koncentracji,
gorsza pamięć,
skłonność do płaczu,
zmniejszenie popędu płciowego,
bóle głowy,
ogólnie gorsze samopoczucie i mniejsza chęć do życia.
Nasilenie objawów wypadowych zależy od wielu czynników:
wieku wystąpienia menopauzy
masy ciała
palenia papierosów (występuje wcześniej i są bardziej nasilone u kobiet palących papierosy)
aktywności fizycznej
stanu zdrowia
Nie u wszystkich kobiet w okresie klimakterium występują te same objawy. Niektóre kobiety nie odczuwają żadnych dolegliwości, a tylko u niewielu dolegliwości są bardzo dokuczliwe. Wiele kobiet odczuwa te dolegliwości jako „znośne” i potrafi nauczyć się z nimi normalnie egzystować. Podkreślić należy, że są one zjawiskiem naturalnym, a nie chorobowym i tylko w bardzo dokuczliwych przypadkach wymagają pomocy lekarskiej.
Charłactwo przysadkowe
10 marca 2010
Choroba Glińskiego i Simmondsa to przewlekła wielogruczołowa niedoczynność hormonalna, inaczej charłactwo przysadkowe lub martwica przysadki. Jest spowodowana postępującym niszczeniem przedniego płata przysadki przez nowotwór bądź stan zapalny.
Wynikiem tego przysadka przestaje produkować ważne dla organizmu hormony: somatropinę, prolaktynę, tyreotropinę kortykotropinę, folitropinę, luteotropinę. W efekcie następują zaburzenia w pracy innych gruczołów wydzielania wewnętrznego: niewydolność kory nadnerczy, niewydolność gruczołu tarczowego oraz gonad. Chory odczuwa ogólne osłabienie, jest wycieńczony, odczuwa zaburzenia popędu płciowego, aż do jego całkowitego zaniku oraz, w przypadku kobiet, następuje ustanie miesiączkowania. Chorobę charakteryzuje krańcowe wyniszczenie organizmu, bladość skóry, apatia, senność, większa wrażliwość na zimno, stres i urazy, utrata owłosienia: łonowego, pod pachami, zarostu u mężczyzn oraz na klatce piersiowej. Obserwowane są także zmiany narządów płciowych oraz zaburzenia widzenia, często drgawki i wzmożone ciśnienie śródczaszkowe. Choroba ta dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet, aczkolwiek kobiety zapadają na nią znacznie częściej, zwykle między 30-40 rokiem życia.
Ponieważ przyczyny powodujące rozwój charłactwa przysadkowego nie są łatwe do określenia, ustaleniem właściwej powinien zająć się lekarz. Ogólnie, choroba może mieć swe początki w nowotworach: przysadki lub przerzutach z innych organów, zakażeniach, urazach głowy, chorobach naczyniowych, zabiegach neurochirurgicznych, procesach zapalnych, promieniowaniu. U kobiet charłactwo może być także spowodowane ciężkim przebiegiem porodu i krwotokiem, w wyniku czego powstają zakrzepy w przysadce.
Choroba Glińskiego i Simmondsa jest bardzo podobna do jadłowstrętu psychicznego, który objawia się podobnym wyniszczeniem organizmu, zanikiem gruczołów dokrewnych, jednakże w przypadku jadłowstrętu psychicznego nie stwierdza się zmian anatomicznych w przysadce.
Leczenie tej choroby polega na podawaniu hormonów płciowych, tarczycy i kory nadnerczy. Operacja chirurgiczna jest konieczna w przypadku guza przysadki. Powikłania choroby np.rozrost nowotworu, kończy się śmiercią pacjenta.
Akromegalia
10 marca 2010
Choroba polegająca na przeroście tkanek miękkich i kości dłoni, stóp, nosa, uszu, żuchwy, zewnętrznych narządów płciowych; spowodowana nadczynnością przedniego płata przysadki mózgowej i zwiększonym wydzielaniem hormonu wzrostu.
Akromegalia spowodowana jest gruczolakiem przysadki wydzielającym hormon wzrostu (GH) i charakteryzuje się u osób chorych dużym stężeniem GH oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu typu I (IGF-I) w surowicy.
Do tej choroby dochodzi u osób dorosłych tj. po zakończeniu wzrastania kości. W wypadku dzieci i młodzieży nadmiar hormonu wzrostu powoduje inną chorobę – gigantyzm.
Przejawia się dokuczliwymi bólami głowy, bólami kostno-stawowymi, zaburzeniami czynności płciowych, niekiedy cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym; leczona przez usunięcie lub naświetlanie przedniego płata przysadki mózgowej.
W zakresie diagnostyki i leczenia chorób przysadki i postępowania medycznego w akromegalii w 2002 roku najwięksi specjaliści w tej dziedzinie opublikowali swoje uwagi. Nie istnieje żadna pojedyncza metoda terapii, która doprowadzałaby do w pełni zadowalającej kontroli choroby, natomiast różne sposoby leczenia wywołują charakterystyczne objawy niepożądane. Leczenie operacyjne, napromienianie, jak i stosowanie specyficznych leków służy, według różnych schematów, do zmniejszania wydzielania GH i IGF-I oraz kontrolowania masy guza przysadki. Niezbędnym warunkiem zmniejszenia współczynnika umieralności w akromegalii jest właściwa kontrola stężeń GH i IGF-I u chorych; całkowite usunięcie bądź zredukowanie masy guza; zapobieganie jego wznowieniu; łagodzenie istotnych objawów towarzyszących chorobie, w szczególności zaburzeń ze strony układu sercowo-naczyniowego, oddechowego oraz zmian metabolicznych.
Leczenie:
Stosuje się leczenie operacyjne, czyli usunięcie gruczolaka – dostęp przez nos i zatokę klinową lub przezczaszkowy. Również farmakologiczne, a mianowicie leczenie analogami somatostatyny – octreotide, lanreotide, vapreotide, SOM230; leczenie antagonistami hormonu wzrostu pegvisomant; leczenie agonistami dopaminy – bromokryptyna, cabergolina; radioterapia teleradioterapia (gamma-knife)